Skolelinux Debian Labs

0
roktas
MEBnin okullarda bilgisayar ve Internet kullanımını yaygınlaştırmak için ayırdığı bütçeyi ve bu bütçenin nereye harcandığını yeterince bilmiyorum. Fakat ticari işletim sistemi ve uygulamalarının kurumsal ölçekte daha fazla tercih edildiği gerçeğini göz önünde bulundurursak GNU/Linux veya diğer özgür lisanslı bilgi-işlem ortamlarının yeterli rağbeti görmediğini tahmin edebiliriz. Üstelik eğitim kurumlarımızdaki maddi imkansızlıklara rağmen böyle bir durum söz konusu.
Eğitim-öğretimde kullanılacak bilgi-işlem araçlarının seçiminde sadece parasal konular göz önüne alınamaz (ki bu hususta özgür yazılım ürünleri maça daima 1-0 önde başlar). Birden fazla sayıda insanın ortaklaşa kullandığı kamusal alanlarda bireylerin vatandaşlık bilincine güvenmek veya bir dizi yönerge/yasak buyurmak yoluyla suistimalleri ve bilgi-işlem kazalarını önlemek çok zordur. Hele de bu alan okul gibi genç ve bu işi yeni öğrenmekte olan insanların bulunduğu bir yer ise. Amirinden aldığı emirlerin dışına çıkması her an muhtemel Ahmet efendiyi çocukların başına dikmek de bir çözüm olmadığı gibi o kurum üniversite ise bu şık da değildir. Tabii yıkıp dökerek sadece eleştiride bulunmak bizim tercih edeceğimiz bir yaklaşım olmamalı. Yapıcı olmak gayesiyle bu kısa incelemede tanıtacağım `Skolelinux´ çok kullanıcı sistemler konusunda artık klasikleşmiş bir çözüm olan Un*x´in bütün avantajlarıyla birlikte eğitim kurumlarına özel ihtiyaçlar için derlenmiş bir GNU/Linux dağıtımı. Sözü uzatmadan tanıtıma geçelim.

Skolelinux Norveç menşeli, Knoppix'te olduğu gibi Debian tabanlı özelleştirilmiş bir GNU/Linux dağıtımı. Büyük bir olasılıkla eski bilgisayarlardan müteşekkil bir makina parkına da sahip eğitim kurumlarında bu özelleştirmenin ön şartı, atıl durumdaki bilgisayarları değerlendirecek bir çözüm sunmak olmalıdır. LTSP (Linux Terminal Server Project) özelliği sayesinde Skolelinux bu şartı apriori olarak sağlıyor. LTSP tabanlı bilgisayar laboratuvarları çok yeni bir fikir değil. LTSP´nin ön sayfasında çok miktarda `başarı öyküsü´ ile karşılaşabilirsiniz. Skolelinux LTSP kullanımını çok daha kolay hale getirirken buna bir de Debian´ın malum avantajlarını ekliyor. Peki, LTSP nedir? X Window İstemci/Sunucu modeli çerçevesinde ağ ortamında çalışacak şekilde tasarlanmıştır. İstemci rolündeki zayıf bilgisayarları, üzerinde X sunucusunun da koşturulduğu güçlü bir makinaya ağ yoluyla bağlamak ve istenen uygulamaları da sunucu makinada çalıştırmak suretiyle pek bir zayıf ve hafif (thin) bu bilgisayarları mecalleri nispetinde iş görür hale getirmenin adı LTSP oluyor. LTSP sayesinde asgari düzeyde belleğe, ağ kartına ve ekrana birşeyler çiziktirmek kabiliyetini haiz basit bir ekran kartına sahip bilgisayarlarda misal Mozilla gibi devasa boyutlarda sistem kaynağı tüketen programları kullanabiliyorsunuz. (Listede sabitdiskin olmadığına dikkat buyurunuz!) Skolelinux mimarisine ilişkin şekil bu anlattıklarımızı daha açık olarak görselleştiriyor.

Tek CD üzerinde gelen Skolelinux`un üç farklı kurulum profili var: (1) İstemci, (2) Haif istemci sunucusu (Thin client server), (3) İş istasyonu (Workstation). (1) ve (3) nolu profiller alışık olduğumuz anlamlarıyla değerlendirilebilir. (3) nolu kurulum kipi ise kurulumu bu profille gerçekleştirilen bir makinayı LTSP`de bahsi geçen sunucu haline getiriyor. Sabit disk gibi bir kalıcı kayıt aygıtına sahip olmayan hafif istemciler için kurulum doğal olarak yok, sunucu tarafında gerekli ayarlar yapıldıktan sonra ihtiyacınız olacak tek şey floppy açış (boot) disketleri (veya ağ üzerinden açış yapmayı sağlayan boot ROM). Test amaçlı bir Skolelinux kurulumu şu belgede detaylı anlatılıyor. İşte gerekli malzemeler:

4'e kadar hafif istemciye hizmet edebilecek sunucu bilgisayar için asgari şartlar:
  • İşlemci: 300MHz
  • Bellek (RAM): 256 MB
  • Sabitdisk: 2 GB
  • CD-ROM
Hafif istemci için asgari şartlar:
  • İşlemci: 80 MHz
  • Bellek: 24 MB (Bu ne kadar aşağı çekilebilir?)
  • PCI/AGP tipinde olması gerekmeyen bir ekran kartı
  • Ağ kartı (ISA tipinde olabilir ör. 3com509)
İş istasyonu için -tavsiye edilen- asgari şartlar:
  • İşlemci: 150MHz
  • Bellek (RAM): 64 MB
  • CD-ROM
Ve son olarak da asgari 10 MB/s`lik 4 kapili bir HUB.

Skolelinux hedeflediği sahada gerekecek bütün servislerle hazır halde geliyor. Listede DNS (Bind), DHCP, Apache (Apache 2), Squid, NFS, SSH, CUPS gibi olmazsa olmazların yanısıra şu hizmetlerden de yararlanmak mümkün:
  • LDAP ile merkezi bir sunucu üzerinden yetkilendirme
  • PostgreSQL ile öğrenci ve personel veritabanları
  • Courier ile IMAP
  • Mailman ile posta listeleri
Uzaktan sistem bakım ve yönetimi için `Webmin', Posta sunucu yönetimi için `Limacute' tercih edilmiş. Tek bir makine üzerinden otomatik yapılandırma amacıyla `cfengine' kullanılmış. Web tabanlı yayımcılık ve portal için `ezpublish' seçilmiş (çok kaliteli bir sistem olmasının yanısıra sanıyorum Norveç kaynaklı olması da bu seçimde rol oynamıştır). Unutmadan belirtelim, Skolelinux ile kurulan bir ağ'a Windows veya MacOSX istemcilerinin bağlanması da mümkün.

Uygulama programları cephesinde GNOME mevcut olmakla birlikte, ezpublish'dekiyle benzer faktörlerden dolayı KDE eğilimi ağır basıyor. Bir öğrencinin ödev veya rapor hazırlarken kullanabileceği standart ofis araçları gayet isabetli seçilmiş (Kword, Abiword, Gnumeric), Allah'a şükür Open Office yok :-) Internet tarayıcısı olarak Mozilla, Konqueror vb. ile birlikte ilginç bir alternatif sunulmuş: Opera. İlginç olan Skolelinux´daki Opera´nın reklam banner´larından arındırılabilen özel bir sürüm olması.

Skolelinux`un başarısı Debian Proje lideri Martin Michlmayr`ın da dikkatini çekmiş. Skolelinux projesinden gelen istekler gayet ciddiye alınarak değerlendiriliyor ve gerekirse Debian alt yapısında buna uygun değişiklikler de gerçekleşebiliyor. Knoppix´in tanınmasından sonra `Knoppix etkisi´ diye bir şeyden bahsedilir oldu. Yani bir dağıtım düşünün ki şöhreti her tarafa ulaşıyor (sevgili Sundance sayesinde Türkiye´de de artık epey tanındığını belirtelim), kullanan herkese `Vay be!´ dedirtiyor fakat arkasındaki asıl itici gücün Debian GNU/Linux olduğu unutuluyor. (Tıpkı bu cümleyi kurarken neredeyse es geçmek üzere olduğum GNU-Linux ilişkisi gibi ;-) Skolelinux konusunda `Knoppix etkisi´nden muzdarip olmamak için Martin Michlmayr Debian listelerine uzunca bir ileti göndermiş. Hazretin Skolelinux projesi için önerdiği isim bu yazının başlığını da açıklamış oluyor.

-- roktas

Görüşler

0
Challenger
MEB' in ayırdığı bütçeyi nereye harcadığını hemen belirteyim.
Her okula 20 adet bilgisayar gönderiliyor. Bunlardan 19' u öğrenci bilgisayarı ve 1 tanesi de öğretmen bilgisayarı. Daha önce gönderilen bilgisayarlarda, öğrenciler için Windows 98, öğretmen bilgisayarı için de Windows NT 4.0 Server kurulu oluyordu. Şimdi ise yanlış hatırlamıyorsam hepsinde Windows XP yüklü olarak geliyor.

Şimdi sıkı durun:
Bu bilgisayarların hepsi 24' lü ve 100 MBit' lik switch ile birbirine bağlı ve internet bağlantısı için koskoca bir router kullanılıyor. Bu router' a bir tane 56K harici dial-up modem bağlı.

Daha önce gönderilen bilgisayarlarla birlikte BackOffice lisansı da gönderiliyordu.
0
mysterious
İçinde bulunduğumuz durum gerçekten vahim desene.
Dünyanın parası çöpe (M$) gidiyor. Üzüldüm açıkcası.
0
dfisek
Microsoft ötesinde hurdaya gidiyor. O bilgisayarları okullara yolluyorlar ama öğretmen yolluyorlar mı yanlarında? Hadi öğretmen yolladılar, o bilgisayarlardaki yazılımlarda problem olduğu zaman kim düzeltecek? Kim o bilgisayarların sistem yönetimini üstlenecek? Bunun için de personel gönderiyorlar mı?

Bilgisayar satın almak kiralamak gibidir. Kullanmadığıniz sürece değerini kaybeder sonunda da hurdaya döner. Yukarıdaki şartlardan dolayı bilgisayar gönderilen 100 okuldan belki 1'inde kullanılabilmiştir.

En son bilgisayar gönderilen bir okulda elektrik olmadığını okudum. Süs bitkisi olarak kullanırlar artık bilgisayarları.

Bilgisayarlar, insanlar onları kullanmadığı, kullanmayı öğretilmeye sürece hurdalardan farksızdır.

O hurdalar yerine *insana* yatırım yapılması gerektiğini, esas olanın insan olduğunu umarım bir gün öğreniriz.
0
mysterious
Umarım ..
Öğreniriz ama işin önemli olanı geç kalmamak.
0
sametc
gercekten dfisek cvok guzel noktaya gelmisin :) evet elektirk olmayan okulda bilgisayar getirilmiş ve o bilgisayarı mudur lojmanlardaki jeneratorlarla sağlıyor elektriği ne komik durum turkiyede camı kapısı olmayan okullar var su hale bak ....

insana yatırım yapmayı ne zaman oğrenicez ben de merak ediyorum..........

0
conan
roktas supersin!
Ilk defa duyuyorum bu dagitimi ve oldukca da etkilendim. Eline saglik!
0
roktas
[...] üç farklı kurulum profili var: (1) Sunucu
Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

`Kafesli´ Test ortamları

m1a2

Eminim ki FM ziyaretçilerinin birçoğu orada burada duydukları ve kesinlikle FM`de gördükleri ;) çok sayıda programı indirerek deneme yapıyordur. Bu denemelerin hali vakti yerinde olan kurulu sisteminize -`micros~1` ortamlarındaki boyutlarda olmasa da- zarar verme ihtimali vardır veya en azından doğru dürüst `uninstall` edilmeyerek çevre kirliliği oluşturabilirler. Official paketlerin kuruluyor olması kaydıyla Debian bu tip çevre kirliliğini asgari düzeyde tutan bir dağıtım olmasına rağmen kullanıcıların yanlış alışkanlıkları en mükemmel bir sistemi dahî umulmadık durumlarda bırakabilir. (BTW: Bu fırsatla -benim de bir zamanlar sıklıkla icra ettiğim- bir yanlış alışkanlıktan bahsedeyim. libfoo paketine bağımlılık gösteren bir foo paketini manuel olarak dpkg --purge foo ile silerseniz libfoo öksüz kalır. Bağımlılıklarını yeterince bilmediğiniz paketler için dselect veya daha güzeli aptitude --purge foo kullanın.) Test ortamları başlığı altında değerlendirdiğim yöntemler bu tür program denemeleri için güvenli bir ortam sunacaktır.

mICQ - Bir Garip Hikaye

m1a2

mICQ talihsiz bir programdır. Matthew D. Smith tarafından yazılan program, bildigim kadarıyla GNU/Linux'un ilk ICQ istemcisidir. Matthew D. Smith'in 2001`de bir trafik kazasında vefat etmesi mICQ'nun sonu anlamına geliyordu. Fakat programın sadık kullanıcıları buna müsaade etmedi ve yeni bir geliştirici: Rüdiger Kuhlmann proje'nin sorumluluğunu alarak mICQ'yu kaldığı yerden geliştirmeye devam etti.

Debian geliştiricisi olmak

e2e

"Bir Debian geliştiricisi olmak mı istiyorsunuz? Bunu isteyen yalnız siz değilsiniz. Yazılım paketlerini bir dağıtım için hazırlamak, döküman yazmak, bir sürümü test etmek... Hepsi de sonsuz ve nankör görevlerdir. Şu ana kadar, herhangi bir zamanda bu işleri yapmak için başvuran yüzlerce insan var. Bununla birlikte, adaylar bu görevler için kabul edilmeden önce, yalnızca programcılık yeteneklerini değil, aynı zamanda Debian süreci ve felsefesini kavrayışlarını da sunmak zorundalar. Bu süreç aylar alabilir, tabii bazı istisnalar da var."

Dünyanın En Ucuz En Küçük Sunucusu ve Debian

darkhunter

400 mhz Power PC işlemci, 64 MB Ram, 256 ya da 512 MB Flash Memory, MMC slotu, Biyometrik tarayıcı ve USB 2.0 arabirimi olan bir "sunucu" satılıyor. Boyutları cep telefonunuz kadar olan bu sunucu 2.6.10 serisi bir kernel üzerinde ve Debian GNU/Linux temelli bir sistemde çalışıyor. Tasarımı karizmatik, fiyatı da sudan ucuz (199 $) BlackDog.

goodbye-microsoft.com: Windows için Debian Installer Loader

FZ

Robert Millan'ın az önce debian-boot e-posta listesindeki duyurusuna göre Debian-Installer Loader yazılımı ile doğrudan MS Windows ortamından Debian GNU/Linux kurmak mümkün hale geldi.