Beleş yazılımlara hayır !

Geçenlerde HitNet'teki eski dostlarla yazışmak için indirdiğim The Bat isimli muhteşem mail programını Butch'a gösterirken bir şey farkettim. Outlook veya diğer herhangi bir e-posta programından kat kat ileri olan The Bat'in özelliklerini gösterirken programın ücretli olduğunu söylediğimde bir an Butch'un yadırgar gibi olduğunu gördüm. Sanırım süper serbest kodlu bir program beklentisi vardı (ne güzel olurdu öyle bir mail programı olsa) o yüzden hayal kırıklığına uğradı, belki de IrfanView, Scite, Gimp gibi efsanevi programlardan bir yenisini bekliyordu ben heyecanla anlatırken. Fakat o an ben bazı şeylerin farkına vardım, özellikle de düşmekte olduğum bir hatanın.

Ülkemizde yazılım sektörü pek gelişmiş değil açıkcası. Yakın zamana kadar Logo ve Link gibi çemberi kırabilmiş bazı şirketler dışında yazılım üretip bundan dolayı doğru düzgün para kazanabilen ve haklarını koruyabilen çok fazla şirket yoktu. Internet'in, dinamik içerikli sitelerin ve dolayısıyla bu doğrultudaki script dillerinin gelişmesi ile Internet ortamına yönelik uygulamalar geliştiren irili ufaklı şirketler çıkmaya ve dolayısıyla bu sektör biraz olsun canlanmaya başladı.

Ne güzeldir ki bu hareketlenme aynı zamanda Linux ve serbest kaynak kod hareketinin canlanması ile aynı zamana denk geldi.

Bundan on yıl önce ortalama bir C compiler için bile $250-$300 paralar ödemek zorunda kalırken, şu anda hemen her dilin gerek compilerı, gerekse IDE'sini tamamen bedavaya ve hatta serbest kodlu olarak bulabilmek mümkün. Zaten bu baştan beri de olması gereken di belki de. Düşünsenize Microsoft kendi platformu olan Windows üzerinde yazılım geliştirecek insanlara Visual Studio'yu para ile satıyor. Belki tekelden kaynaklanan modası geçmiş bir yaklaşım ama eminim ki önümüzdeki çok kısa bir süre içinde bu düşünce bile insanlara komik gelecek.

Kısaca yazılım geliştirmek için olan ortamların (IDE, compiler ve interpreter) hepsinin serbest kodlu ve bedava olması gerekli bir minimum bence. Öte yandan işi yazılım mühendisliği olan insanlara da haksızlık edilmemeli. Çünkü aynı bir memurun mesaisi, bir öğretmenin verdiği dersler gibi bu kişiler de yazdıkları yazılımlara mesai harcıyorlar ve karşılığında da hayatlarını sürdürebilmeleri gerekiyor. Bu yüzden de yazılımların ücretli olmasını yadırgamamalı, bu ücretlerin fahiş olup olmadığını değerlendirmeliyiz.

Fakat bence asıl önemli olan, serbest kod kavramında da ısrarla belirtilen bunun "bedava kod" dan çok daha öte anlamlar içerdiğine dair ipuçları. Zira bir yazılımın karşılığında ücret alınması herne kadar doğal olsa da, artık alışverişimizi Internet üzerinden yaptığımızı, banka hesaplarımızı Internet üzerinden kontrol ettiğimizi ve daha bir çok alanda bilgisayarımızı kullandığımızı gözönüne alırsak, bedavalık bir yana Serbest Kaynak Kodu olmayan yazılımlara kesinlikle hayır dememizin zamanı geldi de geçiyor bile.

Düşünsenize karnınız aç, yemek yemek için bir yere giriyorsunuz, yemeği yerken su istiyorsunuz, su yerine önünüze bir şey koyuyorlar, susuzluğunuzu gideriyor ama neyin nesidir bilmiyorsunuz. İçinde ne var diye sorduğunuzda "gizli" yanıtını alıyorsunuz. İşte bu kabul edebileceğimiz bir şey değil, ama %90'ımız bunu kabullenip Windows kullanıyor. Veya diğer kodu serbest olmayan yazılımlar. Tamam istediğiniz iş yapılıyor ama arka planda daha neler yapıldığını kim biliyor ?

İşte bu sebeplerle 'beleş yazılıma hayır, serbest kaynak kodlu yazılıma sonuna kadar evet'