Soul, blues, GNU/Linux, BASH ve script-fu üzerine bir deneme

• http://www.example.com/xyz/01.zip
• http://www.example.com/xyz/02.zip
• ...
• http://www.example.com/xyz/14.zip

Ogg Vorbis formatında kaydedilmiş ve sıkıştırılmış dosyalar söz konusu idi. Bunların Internet´ten bilgisayarıma indirilip açılması ve dinlenmesi gerekiyordu.

Bu zor (!) görevin üstesinden nasıl gelecektim? ;-) Genç ve son teknoloji kullanıcısı arkadaşların bıyık altından bana güldüklerinin farkındayım: "Ondan kolay ne var hocam, aç bir download manager, seç URL'leri, kopyala, yapıştır, bu işi kaç URL varsa o kadar tekrarla, gerisini download manager halletsin, sen keyfine bak" dediklerini duyar gibiyim! Keyfime bakma konusunda onlarla hem fikirim, otomasyon bağlamında Larry Wall´un dediği gibi "tembelliğin erdem olduğuna" inanırım. Tabii sabırsızlığın da. Ben de bu ilkelere uymaya karar verdim ve Debian GNU/Linux çalıştıran bilgisayarıma şöyle bir göz attım ve şu soruları sordum:

- Download Manager'ım var mı? Yok.
- Olsa bile kim uğraşacak copy paste ile? Boşversene!
- Hadi copy paste'i yaptım diyelim, sonra dosyaları açmak, geriden kalan .zip dosyalarını silmekle ve ortada sadece .ogg dosyalarını bırakmakla kim uğraşacak? Download Manager değil, ben mi, hiç değil!
- Elimde hangi araçlar var?

• Sağlam, UNIX uyumlu bir Debian GNU/Linux işletim sistemi.
• Programlanabilir modern bir kabuk: BASH
• Sessiz sedasız komut satırından iş yapan genelleştirilmiş bir veri çekici: wget
• BASH programları yazmak için güçlü bir editör (tercihan VIM ya da Emacs).

Yapılması gereken neydi? Bir programcı refleksi ile verilecek cevap: 1´den 14´e dek giden bir değişken ilgili adresin sabit kısmının dibine eklenir, bu şekilde wget´e parametre olarak geçilir, ardından çekilmiş dosya unzip komutu ile açılır ve hepsi çekilip açıldıktan sonra .zip uzantılı dosyaların hepsi silinir, görev başarı ile tamanlanmış olur. Bu işlemleri yapacak bASH betik dosyasının, yani joss.sh içeriği nasıl olmalıdır, benim ilk aklıma gelen şu olmuştu:

#!/bin/bash
for i in `seq 2 9`;
do
    wget http://example.com/xyz/0$i.zip    
    unzip 0$i.zip
done
    
for i in `seq 10 14`;
do
    wget http://example.com/xyz/$i.zip    
    unzip $i.zip
done

rm *.zip

Uzun ve karmaşık mı görünüyor? Evet epey uzun, tamı tamına 14 satır, gerçi bir iki satır ekstra boşluk var mesela "rm" satırından önce ve ikinci "for" bloku birincinin çok benzeri, copy-paste yapıp (tüh yakalandık! ;-) bir iki değeri değiştirip aynen uygulanmış. Yani zihinsel karmaşıklık ve orjinal fikir olarak bakacak olursak 5-6 satır diyebiliriz ve iddiam odur ki bir süre programlama ile uğraşmış ve ardından BASH programlamaya sadece üstünkörü bakmış biri yukarıdakini çok kısa sürede ve kolayca akıl edebilir.

Pekiyi güzel de bu FZ bunu neden buraya yazdı? FM haber sıkıntısı mı çekiyor? Bu şekilde AB´ye girişimiz hızlanacak mı? Bu yazının enflasyonu düşürücü işsizliği azaltıcı etkisi var mı?

Bunu paylaşmak istedim çünkü basit gibi görünmekle bazı önemli noktaları vurgulama imkânı veriyor bana:

- Bazı işler göründükleri kadar basit değildir.
- Yine de basit şekilde çözülebilirler.
- En akla gelmedik yerde otomasyon hayatı kolaylaştırabilir ve insanlara bir şey öğretebilir.
- Aynı işlemleri çok benzer bir yötemle MS Windows gibi işletim sistemlerinde de (batch dosyası, WHS, VBScript, vs.) yapmak mümkündür ancak o kadar kolay ve "doğal" değildir.
- Kolaylığı zorluğu bir yana asıl mesele mantalite meselesidir, eğer o anda baktığım sistem bir MS Windows sistem olsaydı bu tür bir otomasyonu gerçekleştirmek aklımın ucundan bile geçmeyecekti oysa Debian GNU/Linux´un başında iken ilk aklıma gelen şeydi.
- Demek ki sadece insan aracı şekillendirmiyor, araç da insanın algılamasını, kapasitesini, duruma bakış açısını ve çözüm üretme kültürünü ciddi şekilde belirliyor.
- Evet MS Windows da kullandığımız halde yine dayanamıyoruz ona laf sokuyoruz, huyumuz kurusun, çok adiyiz biz :)

Bu yazıyı yazmama yol açan adresleri gönderen dostum Levent Uysal'a (yandın Levent, RIAA´ya senin de adını verdik!) teşekkürü bir borç bilirim. Buna ek olarak yazıyı yazarken bana Less Is More ve (I'll Be Your) Security parçaları ile bana UNIX, GNU/Linux, vs. gibi kavramları bir kez daha, bu sefer müzikal olarak hatırlatan Joss Stone´a da sevgilerimi iletiyorum (eee, şeyy, bi imzalı fotonuzu alabilir miyim acaba? Evet hastasıyım, olamaz mı yani [işte bu an benim ve karizmamın bittiği andır Sedat Abi!]).

Meraklısına ödev: Yukarıdaki BASH kodunu daha optimize edip, tek döngüye indirmeye çalışıp ve gerekirse başka güzellikler ekleyip FM camiası ile paylaşın.

RIAA´ya not: Ya valla billa ben de şimdi Stone´un son CD´sini satın almaya gidiyordum, söz veriyorum, bak valla diyorum allah allah! Bırakın kardeşim peşimi...