Kılavuz: Türkçe imla denetleyicisi

Haberi önce linux.org.tr`de okudum ve hemen kaynak sayfaya zıpladım. Kılavuz, Linux ortamında çalışan bir Türkçe imlâ denetleyicisi. İşte nicedir görmek istediğim türden bir proje :) Umarım sayıları artar. Haberi hiçbir test yapmadan yazıyorum (arka plânda download devam ediyor), çünkü Türkçe`nin kendine has problemleriyle uğraşmaya yönelik her teşebbüs kutsaldır ve (Sabancı üniversitesinde çalışan ?) proje geliştiricilerini de kutluyorum ;)

Yeri gelmişken bu kapsamda bir projeyi daha zikredeyim. Şu linkte `aspell` üzerinden Türkçe denetlemesi yapma yöntemini tercih etmiş olan bir başka `Türkçeleme çözümü` mevcut. (Projedeki en son aktiviteyi 2001`in 1nci ayı olarak gördüm. Şu an ne durumda onu bilemiyorum.)

P.S. Proje, imlâ denetlemesini de içeren `Computational Linguistics` alanında ülkemizin önde gelen bilimadamlarından Sn. Kemâl Oflazer`in supervisor`lığında yürütülüyor zannediyorum . (Yanlışım varsa ilgili kişiler düzeltsin ;) Hâl böyleyse bu çok güzel bir gelişme. Kemâl Bey`e 4-5 yıl önce -o zaman Bilkent`te idi sanıyorum- bu tür bir projeyi GPL olarak dağıtması konusunda bir istek mail`ı yazmış ve son derece nazik bir dille `intellectual property` gerekçeleriyle bunun mümkün olamayacağı cevabını almıştım. Hadi bakalım hayırlısı! Ben şimdi gidiim de programı deneyeyim. Acaba `spell check over TeX` yapabiliyor mu? Meraklandım...

Görüşler

cartman
23 yıl önce

Acaba ispell ya da aspell'e entegre edilebilir mi?

Çok manyak olurdu walla ya :)

m1a2
23 yıl önce

`kilavuz`un entegrasyonu anlamında bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. (`ispell` için kesin olarak imkânsız olduğunu söyleyebilirim, `aspell` için de büyük bir olasılıkla öyle.) Mesele şu: ispell tarzı `her derde deva` imlâ denetleyiciler aslında `ingilizce-almanca vb. türü `dertlere deva`. (Burada teknik olarak falanca dil aileleri denilebilirdi fakat terimleri hatırlayamadım.) Türkçe gibi ek kullanımına dayalı `Çekoslovakyalılaştırılamayan` ;) diller -ki Türkçe başı çekiyor- imlâ denetimi açısından büyük sorun. `ispell` sadece kök kelimeleri içeren bir sözlük veritabanından yanlış hatırlamıyorsam `affix` denilen ek ve kural dosyalarıyla bütün türetilmiş sözcükleri de kapsayan bir sözcük uzayı üreterek işlem yapıyor. İngilizce gibi -regular ?- dillerde bunun algoritmalaştırılması kolay, Türkçe de ise `ne yapsak ta şunu CPU`nun kafasında kurallaştırsak` nevinden zorlu bir algoritmik problem var. Ben bu `ispell` mevzusunu Kemal hocaya sordum ve teknik olarak buna benzer bir açıklama yapmıştı. `aspell` getirdiği soyutlamalarla düzensiz dilleri de içerecek yönde atılmış ileri bir adım, mamaafih bu adım Türkçe`nın kıyısına zor ulaşıyor gibi görünmekte. `aspell` C++ ile yazılan ve mümkün her yerde soyutlama yapıldığını tahmin ettiğim bir `motor`a sahip. Türkçe imlâ`nın etkin denetimi için biraz da bu motora müdahale gerekiyo gibime gelmekte (aspell için Türkçe dat hazırlayan geliştirici arkadaş buralara takılsa da bizi aydınlatsa)... Neyse bu konuda çok afakî laf etmeyeyim, yeterince bilmiyorum zira. Yani dostum, bu imlâ denetimi `tırnağın varsa kaşı` türünde bir çetrefil problem. İşte bu yüzden `kaşıma` girişiminde bulunan bu arkadaşları takdir ettim.

Not. Programı hâlâ deneyemedim, denediğimde bi çift laf edecem...

dfisek
23 yıl önce

aspell'in türkçe eklentileri mevcut. gnu türkçe projesinin sayfasından indirilebiliyor diye hatırlıyorum. netekim öyleymiş.

http://gnu-tr.sourceforge.net/dosyalar/aspell-tr.tar.gz

kurulumu ile ilgili aynı sayfada sık sorulan sorular bölümünde bilgi var.

cartman
23 yıl önce

Sağolasın :)

anonim
23 yıl önce

Bir tesadüf eseri bu sayfaya bir şekilde geldim ve bu imla denetleyicileri tartışmasını gördüm. Benim açımdan daha önce geliştirdiğimiz imla denetleyicisi kodunu ve datasını Türkçe LINUX'a koymakta bir sorun yok - ancak ispell/aspell APIsina uymuyor olabilir. Eğer ilgilenmek isteyen arkadaşlar olursa benimle temasa geçsinler ben ham C kodunu verebilirim.

Kemal Oflazer
oflazer@sabanciuniv.edu

m1a2
23 yıl önce

Hocam saygılar sunarım. İlginizi esirgememişsiniz yine. Böyle bir konu üzerinde çalışmayı planlayan veya halen çalışan arkadaşlar için bundan daha güzel bir fırsat düşünemiyorum. Türkiyedeki akademik camianın açık yazılım platformuna daha aktif katılımını sağlamak açısından gösterdiğiniz bu yaklaşımın bir örnek teşkil etmesini diliyorum. Teşekkürler...

m1a2
23 yıl önce

Haber de unutmuşum. Sn. Kemal Oflazer`in çalışmaları hakkında bir fikir almak için (sadece en son) yayınlarını içeren bir link şu, homepage`i de bu. Yaaa, öyle işte, ülkemizde böyle değerler var. Enseyi karartmamak lâzım ;)

cartman
23 yıl önce

Aslında bu sistem KDE spelling sistemine katılabilir...KDEcilere bi önermek lazım :-)

Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

İşleri bir yerde tutmak bu kadar zor mu?

huseyin
10 Mart 2004, 2 dakika okuma süresi

Elimde MS Windows ve GNU/Linux yüklü bir makina, Ericsson R520M ve IPAQ PDA var.
Tek istediğim, bir şekilde bunlardan birkaçıyla senkronize çalışıp, yapılacak işler, proje ve ajanda'yı yönetecek bir program.
Bugüne kadar denediklerim aşağıda yazıyor. Biriniz çıkar bir yol söylesin, yoksa bi ajanda alıp hepsini çöpe atacağım.

Munin ile ağ izleme

tongucyumruk
2 Nisan 2006, 23 dakika okuma süresi

Birçok ortamda kullanılan bilgisayar ağlarının gerek sayısının gerekse genişliğinin artması sonucunda ağ üzerindeki sistemleri izlemeye yönelik yazılımlara olan ihtiyaç artmıştır. Bu belgede, bahsedilen türden bir ağ izleme programı olan Munin'in nasıl kurulacağı ve bu programın yardımıyla kişisel ev ağlarından geniş alan ağlarına kadar her tür ağın nasıl izlenebileceği anlatılmaktadır.

linuxdevices.com : xynth windowing system

anhanguera
14 Aralık 2005, 1 dakika okuma süresi

v0.7.90'ı çıkardıktan sonra download sayısını ve çeşitli haber sitelerini acaba bir hareket olur mu diye sürekli takip ederken (heyecan işte) bu akşam proje arkadaşım Ali Çaglar Oral, http://www.linuxdevices.com' daki Lightweight windowing system supports embedded Linux başlıklı haberi farketmiş, bana da haber verdi.

Linux BIOS - Her Şeyin En İyisine Layıksınız

FZ
25 Mart 2004, 1 dakika okuma süresi

LinuxBIOS, makinanızı birkaç saniyede GNU/Linux yüklü olarak açmanın kestirme bir yolundan çok daha fazlasıdır.

LinuxBIOS, GPL lisanslı bir program olup pek çok BIOS´un yerini tutabilecek durumdadır, desteklenen sistemler arasında AMD64, x86, Alpha ve PowerPC sistemler de mevcuttur. LinuxBIOS üreticiden ve mimariden bağımsızdır, %95'i C dili ile yazılmıştır ve 4 yıldır geliştirilmektedir, olgunlaşmış bir yazılımdır. En büyük bilgiişlem kümelerinden tutun gömülü cihazlara dek pek çok sistem tarafından tercih edilmektedir. LinuxBIOS, AMD ve Tyan gibi pek çok üretici tarafından desteklenmetedir. Söz gelimi artık Tyan´dan LinuxBIOS yüklü anakart sipariş edebilirsiniz.

Bu makalede LinuxBIOS´un teknik yapısı ve tarihsel gelişimi detaylı olarak anlatılmaktadır. Sanayi ile işbirliği bağlamında da bir vaka analizi olarak okunabilir. En sıkı korunan endüstriyel, teknik bilgileri bize açmaları için büyük üreticileri nasıl ikna ettiğimize dair bazı dersler çıkarabilirsiniz.

Video4Skype

anonim
16 Haziran 2005, 1 dakika okuma süresi

İnternet üzerinden sesli görüşme yapmak konusunda ses kalitesiyle bir devrim yaratan Skype herkesin malumu... Ancak siz de benim gibi "Yahoo Messanger"dan görüntü iletip Skype ile ses bağlantısı kurmakla uğraşıyorsanız bu yazılım tam size göre. Buradan ulaşabileceğiniz yazılım şu anda parasız indirilebiliyor.