Kılavuz: Türkçe imla denetleyicisi

0
m1a2
Haberi önce linux.org.tr`de okudum ve hemen kaynak sayfaya zıpladım. Kılavuz, Linux ortamında çalışan bir Türkçe imlâ denetleyicisi. İşte nicedir görmek istediğim türden bir proje :) Umarım sayıları artar. Haberi hiçbir test yapmadan yazıyorum (arka plânda download devam ediyor), çünkü Türkçe`nin kendine has problemleriyle uğraşmaya yönelik her teşebbüs kutsaldır ve (Sabancı üniversitesinde çalışan ?) proje geliştiricilerini de kutluyorum ;)
Yeri gelmişken bu kapsamda bir projeyi daha zikredeyim. Şu linkte `aspell` üzerinden Türkçe denetlemesi yapma yöntemini tercih etmiş olan bir başka `Türkçeleme çözümü` mevcut. (Projedeki en son aktiviteyi 2001`in 1nci ayı olarak gördüm. Şu an ne durumda onu bilemiyorum.)

P.S. Proje, imlâ denetlemesini de içeren `Computational Linguistics` alanında ülkemizin önde gelen bilimadamlarından Sn. Kemâl Oflazer`in supervisor`lığında yürütülüyor zannediyorum . (Yanlışım varsa ilgili kişiler düzeltsin ;) Hâl böyleyse bu çok güzel bir gelişme. Kemâl Bey`e 4-5 yıl önce -o zaman Bilkent`te idi sanıyorum- bu tür bir projeyi GPL olarak dağıtması konusunda bir istek mail`ı yazmış ve son derece nazik bir dille `intellectual property` gerekçeleriyle bunun mümkün olamayacağı cevabını almıştım. Hadi bakalım hayırlısı! Ben şimdi gidiim de programı deneyeyim. Acaba `spell check over TeX` yapabiliyor mu? Meraklandım...

Görüşler

0
cartman
Acaba ispell ya da aspell'e entegre edilebilir mi?

Çok manyak olurdu walla ya :)
0
m1a2
`kilavuz`un entegrasyonu anlamında bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. (`ispell` için kesin olarak imkânsız olduğunu söyleyebilirim, `aspell` için de büyük bir olasılıkla öyle.) Mesele şu: ispell tarzı `her derde deva` imlâ denetleyiciler aslında `ingilizce-almanca vb. türü `dertlere deva`. (Burada teknik olarak falanca dil aileleri denilebilirdi fakat terimleri hatırlayamadım.) Türkçe gibi ek kullanımına dayalı `Çekoslovakyalılaştırılamayan` ;) diller -ki Türkçe başı çekiyor- imlâ denetimi açısından büyük sorun. `ispell` sadece kök kelimeleri içeren bir sözlük veritabanından yanlış hatırlamıyorsam `affix` denilen ek ve kural dosyalarıyla bütün türetilmiş sözcükleri de kapsayan bir sözcük uzayı üreterek işlem yapıyor. İngilizce gibi -regular ?- dillerde bunun algoritmalaştırılması kolay, Türkçe de ise `ne yapsak ta şunu CPU`nun kafasında kurallaştırsak` nevinden zorlu bir algoritmik problem var. Ben bu `ispell` mevzusunu Kemal hocaya sordum ve teknik olarak buna benzer bir açıklama yapmıştı. `aspell` getirdiği soyutlamalarla düzensiz dilleri de içerecek yönde atılmış ileri bir adım, mamaafih bu adım Türkçe`nın kıyısına zor ulaşıyor gibi görünmekte. `aspell` C++ ile yazılan ve mümkün her yerde soyutlama yapıldığını tahmin ettiğim bir `motor`a sahip. Türkçe imlâ`nın etkin denetimi için biraz da bu motora müdahale gerekiyo gibime gelmekte (aspell için Türkçe dat hazırlayan geliştirici arkadaş buralara takılsa da bizi aydınlatsa)... Neyse bu konuda çok afakî laf etmeyeyim, yeterince bilmiyorum zira. Yani dostum, bu imlâ denetimi `tırnağın varsa kaşı` türünde bir çetrefil problem. İşte bu yüzden `kaşıma` girişiminde bulunan bu arkadaşları takdir ettim.

Not. Programı hâlâ deneyemedim, denediğimde bi çift laf edecem...
0
dfisek
aspell'in türkçe eklentileri mevcut. gnu türkçe projesinin sayfasından indirilebiliyor diye hatırlıyorum. netekim öyleymiş.

http://gnu-tr.sourceforge.net/dosyalar/aspell-tr.tar.gz

kurulumu ile ilgili aynı sayfada sık sorulan sorular bölümünde bilgi var.
0
cartman
Sağolasın :)
0
anonim
Bir tesadüf eseri bu sayfaya bir şekilde geldim ve bu imla denetleyicileri tartışmasını gördüm. Benim açımdan daha önce geliştirdiğimiz imla denetleyicisi kodunu ve datasını Türkçe LINUX'a koymakta bir sorun yok - ancak ispell/aspell APIsina uymuyor olabilir. Eğer ilgilenmek isteyen arkadaşlar olursa benimle temasa geçsinler ben ham C kodunu verebilirim.

Kemal Oflazer
oflazer@sabanciuniv.edu
0
m1a2
Hocam saygılar sunarım. İlginizi esirgememişsiniz yine. Böyle bir konu üzerinde çalışmayı planlayan veya halen çalışan arkadaşlar için bundan daha güzel bir fırsat düşünemiyorum. Türkiyedeki akademik camianın açık yazılım platformuna daha aktif katılımını sağlamak açısından gösterdiğiniz bu yaklaşımın bir örnek teşkil etmesini diliyorum. Teşekkürler...
0
m1a2
Haber de unutmuşum. Sn. Kemal Oflazer`in çalışmaları hakkında bir fikir almak için (sadece en son) yayınlarını içeren bir link şu, homepage`i de bu. Yaaa, öyle işte, ülkemizde böyle değerler var. Enseyi karartmamak lâzım ;)
0
cartman
Aslında bu sistem KDE spelling sistemine katılabilir...KDEcilere bi önermek lazım :-)
Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

Google MapReduce İlerleme mi Gerileme mi?

FZ

Geçenlerde Yahoo'da veri analizi üstüne güzel bir sunum veren Facebook veri anali şefi Jeff Hammerbacher günlüğünde Google MapReduce'u feci eleştiren bir makaleye yer vermiş: MapReduce: A major step backwards.

Fazlamesai haberlerine en kolay erişim

butch

Sanırım hepiniz news ticker(haber bantı)'ları bilirsiniz. Çeşitli sitelerden -eğer böyle bir imkanları varsa- aktif haber başlıklarını kolayca görüntülemeye yarayan programlar. Bugün nonags.com'da rastladığım bir tanesi benim oldukça hoşuma gitti. Adı Swen. Oldukça minik (40K kadar) ve başarılı bir program. Beraberinde 30 kadar sitenin başlıklarını görüntülemenizi sağlayan scriptler geliyor. Esas konu, biz bu programcık için fazlamesai script'i hazırladık ve baya işimize yaradığını gördük. Bir deneyin...
Swen 0.4 için buraya,
Fazlamesai scripti için buraya. Bu dosyayı, programı kurduğunuz yerdeki "sites" klasörüne koymanız ve çalıştırdıktan sonra configure seçeneginden fazlamesai seçmeniz yeterli. Görmek isteyenler için bir de screenshot.

Aylık Programlama Dilleri Sıralaması

vst

TIOBE isimli kodlama standartları şirketinin yaptığı araştırmaya göre en çok kullanılan programlama dilleri sıralamasında PHP atağa geçti ve C++'ın yerini zorluyor. Visual Basic, Perl ve Delphi'deki ciddi düşüşe karşın Lisp/Scheme dilleri artışta. En çok artanlar ise Java ve PHP.

EVPL -->Türkçe Programlama Dili....

Debugger

Bir sabah kalkıp dünyayı değiştirebilir misiniz ? Bir programlama dili yazmaya soyunmaya, dahası paylaşmaya, paylaştırmaya ne dersiniz ?

\r\r \r\r Genç bir arkadaşımızın bu feryadı hakkında sözü olanlar eminim vardır. Umarım o da yaptığı işler hakkında bir URL verir bize ;) (Sundance)

Bir Türk Programcısı Sinirlenirse: CORSIS - Açık Kodlu Derlem Analiz Yazılımı

FZ

Stallman bir yazıcı sürücüsünün kapalı olması yüzünden çıldırıp işe girişmişti. Linus, okulda eğitim için kullandığı Sun Solaris işletim sistemini evde kullanamayacağını görünce Linux çekirdeğini yazmaya başlamıştı. Ian Murdock Linux kurmanın uzman olmayanlar için hiç de kolay olmayacağını fark edip Debian dağıtımını geliştirmeye başlamıştı. Bilgisayar tarihi sinirli programcıların başlarının çaresine bakarken çevreye de epey fayda sağlamalarının örnekleri ile dolu. Şimdi böyle bir örneğin haberini okuyacaksınız:

Çetin Sert, Almanya'da bilgisayarla dil işleme (NLP - Natural Language Processing) konusunda çalışan 23 yaşında genç bir araştırmacı. Sert, Mike Scott tarafından geliştirilmiş ve dil işleme bağlamında sık kullanılan bir yazılım olan Wordsmith'in kısıtlayıcı lisansını, ödenmesi gereken paraları ve bunu evindeki PC'de rahatça kullanamayacağını görüp bu konuda profesörlerinin uyarıları ile karşılaşınca...