Kılavuz: Türkçe imla denetleyicisi

0
m1a2
Haberi önce linux.org.tr`de okudum ve hemen kaynak sayfaya zıpladım. Kılavuz, Linux ortamında çalışan bir Türkçe imlâ denetleyicisi. İşte nicedir görmek istediğim türden bir proje :) Umarım sayıları artar. Haberi hiçbir test yapmadan yazıyorum (arka plânda download devam ediyor), çünkü Türkçe`nin kendine has problemleriyle uğraşmaya yönelik her teşebbüs kutsaldır ve (Sabancı üniversitesinde çalışan ?) proje geliştiricilerini de kutluyorum ;)
Yeri gelmişken bu kapsamda bir projeyi daha zikredeyim. Şu linkte `aspell` üzerinden Türkçe denetlemesi yapma yöntemini tercih etmiş olan bir başka `Türkçeleme çözümü` mevcut. (Projedeki en son aktiviteyi 2001`in 1nci ayı olarak gördüm. Şu an ne durumda onu bilemiyorum.)

P.S. Proje, imlâ denetlemesini de içeren `Computational Linguistics` alanında ülkemizin önde gelen bilimadamlarından Sn. Kemâl Oflazer`in supervisor`lığında yürütülüyor zannediyorum . (Yanlışım varsa ilgili kişiler düzeltsin ;) Hâl böyleyse bu çok güzel bir gelişme. Kemâl Bey`e 4-5 yıl önce -o zaman Bilkent`te idi sanıyorum- bu tür bir projeyi GPL olarak dağıtması konusunda bir istek mail`ı yazmış ve son derece nazik bir dille `intellectual property` gerekçeleriyle bunun mümkün olamayacağı cevabını almıştım. Hadi bakalım hayırlısı! Ben şimdi gidiim de programı deneyeyim. Acaba `spell check over TeX` yapabiliyor mu? Meraklandım...

Görüşler

0
cartman
Acaba ispell ya da aspell'e entegre edilebilir mi?

Çok manyak olurdu walla ya :)
0
m1a2
`kilavuz`un entegrasyonu anlamında bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. (`ispell` için kesin olarak imkânsız olduğunu söyleyebilirim, `aspell` için de büyük bir olasılıkla öyle.) Mesele şu: ispell tarzı `her derde deva` imlâ denetleyiciler aslında `ingilizce-almanca vb. türü `dertlere deva`. (Burada teknik olarak falanca dil aileleri denilebilirdi fakat terimleri hatırlayamadım.) Türkçe gibi ek kullanımına dayalı `Çekoslovakyalılaştırılamayan` ;) diller -ki Türkçe başı çekiyor- imlâ denetimi açısından büyük sorun. `ispell` sadece kök kelimeleri içeren bir sözlük veritabanından yanlış hatırlamıyorsam `affix` denilen ek ve kural dosyalarıyla bütün türetilmiş sözcükleri de kapsayan bir sözcük uzayı üreterek işlem yapıyor. İngilizce gibi -regular ?- dillerde bunun algoritmalaştırılması kolay, Türkçe de ise `ne yapsak ta şunu CPU`nun kafasında kurallaştırsak` nevinden zorlu bir algoritmik problem var. Ben bu `ispell` mevzusunu Kemal hocaya sordum ve teknik olarak buna benzer bir açıklama yapmıştı. `aspell` getirdiği soyutlamalarla düzensiz dilleri de içerecek yönde atılmış ileri bir adım, mamaafih bu adım Türkçe`nın kıyısına zor ulaşıyor gibi görünmekte. `aspell` C++ ile yazılan ve mümkün her yerde soyutlama yapıldığını tahmin ettiğim bir `motor`a sahip. Türkçe imlâ`nın etkin denetimi için biraz da bu motora müdahale gerekiyo gibime gelmekte (aspell için Türkçe dat hazırlayan geliştirici arkadaş buralara takılsa da bizi aydınlatsa)... Neyse bu konuda çok afakî laf etmeyeyim, yeterince bilmiyorum zira. Yani dostum, bu imlâ denetimi `tırnağın varsa kaşı` türünde bir çetrefil problem. İşte bu yüzden `kaşıma` girişiminde bulunan bu arkadaşları takdir ettim.

Not. Programı hâlâ deneyemedim, denediğimde bi çift laf edecem...
0
dfisek
aspell'in türkçe eklentileri mevcut. gnu türkçe projesinin sayfasından indirilebiliyor diye hatırlıyorum. netekim öyleymiş.

http://gnu-tr.sourceforge.net/dosyalar/aspell-tr.tar.gz

kurulumu ile ilgili aynı sayfada sık sorulan sorular bölümünde bilgi var.
0
cartman
Sağolasın :)
0
anonim
Bir tesadüf eseri bu sayfaya bir şekilde geldim ve bu imla denetleyicileri tartışmasını gördüm. Benim açımdan daha önce geliştirdiğimiz imla denetleyicisi kodunu ve datasını Türkçe LINUX'a koymakta bir sorun yok - ancak ispell/aspell APIsina uymuyor olabilir. Eğer ilgilenmek isteyen arkadaşlar olursa benimle temasa geçsinler ben ham C kodunu verebilirim.

Kemal Oflazer
oflazer@sabanciuniv.edu
0
m1a2
Hocam saygılar sunarım. İlginizi esirgememişsiniz yine. Böyle bir konu üzerinde çalışmayı planlayan veya halen çalışan arkadaşlar için bundan daha güzel bir fırsat düşünemiyorum. Türkiyedeki akademik camianın açık yazılım platformuna daha aktif katılımını sağlamak açısından gösterdiğiniz bu yaklaşımın bir örnek teşkil etmesini diliyorum. Teşekkürler...
0
m1a2
Haber de unutmuşum. Sn. Kemal Oflazer`in çalışmaları hakkında bir fikir almak için (sadece en son) yayınlarını içeren bir link şu, homepage`i de bu. Yaaa, öyle işte, ülkemizde böyle değerler var. Enseyi karartmamak lâzım ;)
0
cartman
Aslında bu sistem KDE spelling sistemine katılabilir...KDEcilere bi önermek lazım :-)
Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

Sistem yöneticileri için Açık Kodlu Hesap Yöneticisi

hakankucuk

Sistem yöneticilerinin çoğunun problemidir; yüzlerce kullanıcıya ait kullanıcı adlarını yada şifrelerini bir yerlerde depolamak. Ve bu depodan istenildiği anda istenilen hesaba ait kaydı bulmak. Hatta tüm şirketin (şubeler dahil) kullandığı server, router, switch, network yazıcı vb. cihazların şifrelerini kayıt altına almak. Bu program tüm bu problemlere çözüm olabiliyor.

GNU/Linux için yeni bir sözlük: YZC

ridvantulunay

YZC, yeni bir GPL lisanslı sözlük uygulaması.

0.02 sürümü ile yapısına Ezberletici eklenen 65.552 kelimelik güzel bir sözlük.

http://www.yaz-ar.com/home/yzc/ adresinden sözlüğe ve kaynak koduna erişebilirsiniz.

Sözlük GAMBAS ve SQLITE kullanılarak hazırlanmaktadır, ilerleyen sürümlerde yapısına sınavcı, genişletilebilirlik ve GTK desteği eklenecektir.

Midnight Commander v4.6

m1a2

Emektar dost Midnight Commander`dan (MC) sonunda yeni haberler gelmeye başladı. Miguel Icaza`nın GNOME`a kayması ve şu Mono işiyle kendisini fazlaca meşgul etmesinden sonra gelişmesi önemli ölçüde duran MC çok uzun süre v4.55`de asılı kalmıştı. Tam ümidi kesmişken başını Pavel Roskin`in çektiği yeni bir geliştirici grubu olayı ele aldı ve üst üste yapılan release`lerle v4.6 ufukta gözüktü. En son mc-4.6pre3 geçen hafta duyurulduktan sonra final sürümün büyük bir aksilik olmazsa bu ay sonuna yetişmesi bekleniyor.

.NET ortamında P2P Oyun Programlama Yarışması

FZ

Microsoft, geliştiricilerin .NET programlama platformunu daha iyi tanımaları için P2P (peer-to-peer) bir bilgisayar ağı üzerinde çalışacak bir oyun programlama yarışması açtı.

Terrarium adlı bu çok oyunculu ekosistemde, programcılar kendi makinalarında VB.NET ya da C# ile bir etobur ya da otobur programlıyorlar. Teleporter sistemi bunlar ekosisteme ve diğer makinalara taşıyor.

Ch: C/C++ Yorumlayıcısı

Tarık

Ne kadar başarılı olduğu tartışılır fakat C/C++ programlama dillerini kullanarak yorumlanabilir programlar yaratma fikri oldukça ilginç olsa gerek. Zira birçok yorumlanabilir dilin C dilinden esinlenerek geliştirildiğini ama C dilinin yapı itibariyle yerli çalıştırılabilir dosya (native executable) üretmeye daha yatkın olduğunu düşünürsek.