Kılavuz: Türkçe imla denetleyicisi

0
m1a2
Haberi önce linux.org.tr`de okudum ve hemen kaynak sayfaya zıpladım. Kılavuz, Linux ortamında çalışan bir Türkçe imlâ denetleyicisi. İşte nicedir görmek istediğim türden bir proje :) Umarım sayıları artar. Haberi hiçbir test yapmadan yazıyorum (arka plânda download devam ediyor), çünkü Türkçe`nin kendine has problemleriyle uğraşmaya yönelik her teşebbüs kutsaldır ve (Sabancı üniversitesinde çalışan ?) proje geliştiricilerini de kutluyorum ;)
Yeri gelmişken bu kapsamda bir projeyi daha zikredeyim. Şu linkte `aspell` üzerinden Türkçe denetlemesi yapma yöntemini tercih etmiş olan bir başka `Türkçeleme çözümü` mevcut. (Projedeki en son aktiviteyi 2001`in 1nci ayı olarak gördüm. Şu an ne durumda onu bilemiyorum.)

P.S. Proje, imlâ denetlemesini de içeren `Computational Linguistics` alanında ülkemizin önde gelen bilimadamlarından Sn. Kemâl Oflazer`in supervisor`lığında yürütülüyor zannediyorum . (Yanlışım varsa ilgili kişiler düzeltsin ;) Hâl böyleyse bu çok güzel bir gelişme. Kemâl Bey`e 4-5 yıl önce -o zaman Bilkent`te idi sanıyorum- bu tür bir projeyi GPL olarak dağıtması konusunda bir istek mail`ı yazmış ve son derece nazik bir dille `intellectual property` gerekçeleriyle bunun mümkün olamayacağı cevabını almıştım. Hadi bakalım hayırlısı! Ben şimdi gidiim de programı deneyeyim. Acaba `spell check over TeX` yapabiliyor mu? Meraklandım...

Görüşler

0
cartman
Acaba ispell ya da aspell'e entegre edilebilir mi?

Çok manyak olurdu walla ya :)
0
m1a2
`kilavuz`un entegrasyonu anlamında bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. (`ispell` için kesin olarak imkânsız olduğunu söyleyebilirim, `aspell` için de büyük bir olasılıkla öyle.) Mesele şu: ispell tarzı `her derde deva` imlâ denetleyiciler aslında `ingilizce-almanca vb. türü `dertlere deva`. (Burada teknik olarak falanca dil aileleri denilebilirdi fakat terimleri hatırlayamadım.) Türkçe gibi ek kullanımına dayalı `Çekoslovakyalılaştırılamayan` ;) diller -ki Türkçe başı çekiyor- imlâ denetimi açısından büyük sorun. `ispell` sadece kök kelimeleri içeren bir sözlük veritabanından yanlış hatırlamıyorsam `affix` denilen ek ve kural dosyalarıyla bütün türetilmiş sözcükleri de kapsayan bir sözcük uzayı üreterek işlem yapıyor. İngilizce gibi -regular ?- dillerde bunun algoritmalaştırılması kolay, Türkçe de ise `ne yapsak ta şunu CPU`nun kafasında kurallaştırsak` nevinden zorlu bir algoritmik problem var. Ben bu `ispell` mevzusunu Kemal hocaya sordum ve teknik olarak buna benzer bir açıklama yapmıştı. `aspell` getirdiği soyutlamalarla düzensiz dilleri de içerecek yönde atılmış ileri bir adım, mamaafih bu adım Türkçe`nın kıyısına zor ulaşıyor gibi görünmekte. `aspell` C++ ile yazılan ve mümkün her yerde soyutlama yapıldığını tahmin ettiğim bir `motor`a sahip. Türkçe imlâ`nın etkin denetimi için biraz da bu motora müdahale gerekiyo gibime gelmekte (aspell için Türkçe dat hazırlayan geliştirici arkadaş buralara takılsa da bizi aydınlatsa)... Neyse bu konuda çok afakî laf etmeyeyim, yeterince bilmiyorum zira. Yani dostum, bu imlâ denetimi `tırnağın varsa kaşı` türünde bir çetrefil problem. İşte bu yüzden `kaşıma` girişiminde bulunan bu arkadaşları takdir ettim.

Not. Programı hâlâ deneyemedim, denediğimde bi çift laf edecem...
0
dfisek
aspell'in türkçe eklentileri mevcut. gnu türkçe projesinin sayfasından indirilebiliyor diye hatırlıyorum. netekim öyleymiş.

http://gnu-tr.sourceforge.net/dosyalar/aspell-tr.tar.gz

kurulumu ile ilgili aynı sayfada sık sorulan sorular bölümünde bilgi var.
0
cartman
Sağolasın :)
0
anonim
Bir tesadüf eseri bu sayfaya bir şekilde geldim ve bu imla denetleyicileri tartışmasını gördüm. Benim açımdan daha önce geliştirdiğimiz imla denetleyicisi kodunu ve datasını Türkçe LINUX'a koymakta bir sorun yok - ancak ispell/aspell APIsina uymuyor olabilir. Eğer ilgilenmek isteyen arkadaşlar olursa benimle temasa geçsinler ben ham C kodunu verebilirim.

Kemal Oflazer
oflazer@sabanciuniv.edu
0
m1a2
Hocam saygılar sunarım. İlginizi esirgememişsiniz yine. Böyle bir konu üzerinde çalışmayı planlayan veya halen çalışan arkadaşlar için bundan daha güzel bir fırsat düşünemiyorum. Türkiyedeki akademik camianın açık yazılım platformuna daha aktif katılımını sağlamak açısından gösterdiğiniz bu yaklaşımın bir örnek teşkil etmesini diliyorum. Teşekkürler...
0
m1a2
Haber de unutmuşum. Sn. Kemal Oflazer`in çalışmaları hakkında bir fikir almak için (sadece en son) yayınlarını içeren bir link şu, homepage`i de bu. Yaaa, öyle işte, ülkemizde böyle değerler var. Enseyi karartmamak lâzım ;)
0
cartman
Aslında bu sistem KDE spelling sistemine katılabilir...KDEcilere bi önermek lazım :-)
Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

OpenGL 3 (Long Peak) Duyuruldu

Tarık

OpenGL Long Peak (OpenGL 3) 8 Ağustos 2007 tarihinde, San Diago'da yapılan "Siggraph Birds of a Feather (BOF)" toplantısında resmi olarak duyuruldu.

Kaynak: OpenGL

GNU/Linux Üzerinde Streaming Media

FZ

Neden değerli hard diskimi yığınla MP3/Ogg Vorbis ile doldurayım (ya da bir sürü CD yazıp bunları kataloglamak ile uğraşayım)? Bulunduğum ağ üzerinde birileri bir sunucu kursa ve ben de misal XMMS ile doğrudan oraya bağlanıp paşa paşa müziğimi, radyomu, vs. canlı bağlantı üzerinden dinlesem diyenlerdenseniz ve böyle bir müzik sunucusunun nasıl kurulacağını merak ediyorsanız şu lezzetli makale tam ağzınıza göre: Streaming Audio the Icecast Way

Visual Perl .NET (her iki dünyanın en iyisi)

FZ

Madem söz web servislerinden ve .NET olgusundan açıldı ben de .NET ve diller arası çalışmaya dair bu haberi göndereyim dedim. Uzun zamandır sağlam bir Perl programcısı olarak çalışan Jonathan Eisenzopf'un Visual Perl.NET konusuna dair güzel bir yazısını okuduktan sonra .NET ve diller arası yazılım geliştirmenin ne menem bir şey olduğuyla ilgili bir bir miktar fikir sahibi olabilirsiniz.

Jonathan arkadaşımız, "In fact, I'm so attached to it that I'll probably be writing more Perl applications in Windows instead of Linux. IT'S THAT GOOD." diyecek kadar etkilenmiş görünüyor ;-)

Laptop Robot

FZ

Haber kategorisi yazılım ama belki de donanım demeliydim, ya da her ikisi. Tabii Firmware buna ne der bilemem (bkz. programlanın Tao'su).

Evolution Robotics adlı firma, robot olayına son noktayı koymuş gibi. Masanın üzerinde hantal hantal oturan hareketsiz bilgisayarlara paydos!

Düşünsenize salonda ya da mutfakta gezinip duran bir laptop PC, fotoğraf çekiyor, elinizdeki CD'yi görüp CD sürücünün tepsisini uzatiyor ve CD'yi çalmaya başlıyor, müziğe ara verip yeni e-mailleri yatak odanıza kadar bi koşu gelip okuyor falan ;-)

Maxima 5.9.2 Çıktı

FZ

Maxima'nın 5.9.2 sürümü çıktı.

Maxima, meşhur sembolik hesaplama yazılımı Macsyma'nın GPL lisansı ile dağıtılan bir benzeridir. Maxima ile polinomlar, matrisler, sonlu kümeler, integraller (belirlili, belirsiz), türevler, diferansiyel denklemler üzerinde işlemler yapmak, lineer cebir işlemlerini gerçekleştirmek, keyfi büyüklükte sayılar kullanmak ve her türlü fonksiyonun iki boyutlu ve üç boyutlu grafiklerini çizmek mümkündür.

Maxima çeşitli UNIX ve benzeri sistemlerde, MS Windows sistemlerde çalışmaktadır. MS Windows için kurulum programı da mevcuttur.