Kılavuz: Türkçe imla denetleyicisi

Haberi önce linux.org.tr`de okudum ve hemen kaynak sayfaya zıpladım. Kılavuz, Linux ortamında çalışan bir Türkçe imlâ denetleyicisi. İşte nicedir görmek istediğim türden bir proje :) Umarım sayıları artar. Haberi hiçbir test yapmadan yazıyorum (arka plânda download devam ediyor), çünkü Türkçe`nin kendine has problemleriyle uğraşmaya yönelik her teşebbüs kutsaldır ve (Sabancı üniversitesinde çalışan ?) proje geliştiricilerini de kutluyorum ;)

Yeri gelmişken bu kapsamda bir projeyi daha zikredeyim. Şu linkte `aspell` üzerinden Türkçe denetlemesi yapma yöntemini tercih etmiş olan bir başka `Türkçeleme çözümü` mevcut. (Projedeki en son aktiviteyi 2001`in 1nci ayı olarak gördüm. Şu an ne durumda onu bilemiyorum.)

P.S. Proje, imlâ denetlemesini de içeren `Computational Linguistics` alanında ülkemizin önde gelen bilimadamlarından Sn. Kemâl Oflazer`in supervisor`lığında yürütülüyor zannediyorum . (Yanlışım varsa ilgili kişiler düzeltsin ;) Hâl böyleyse bu çok güzel bir gelişme. Kemâl Bey`e 4-5 yıl önce -o zaman Bilkent`te idi sanıyorum- bu tür bir projeyi GPL olarak dağıtması konusunda bir istek mail`ı yazmış ve son derece nazik bir dille `intellectual property` gerekçeleriyle bunun mümkün olamayacağı cevabını almıştım. Hadi bakalım hayırlısı! Ben şimdi gidiim de programı deneyeyim. Acaba `spell check over TeX` yapabiliyor mu? Meraklandım...

Görüşler

cartman
23 yıl önce

Acaba ispell ya da aspell'e entegre edilebilir mi?

Çok manyak olurdu walla ya :)

m1a2
23 yıl önce

`kilavuz`un entegrasyonu anlamında bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. (`ispell` için kesin olarak imkânsız olduğunu söyleyebilirim, `aspell` için de büyük bir olasılıkla öyle.) Mesele şu: ispell tarzı `her derde deva` imlâ denetleyiciler aslında `ingilizce-almanca vb. türü `dertlere deva`. (Burada teknik olarak falanca dil aileleri denilebilirdi fakat terimleri hatırlayamadım.) Türkçe gibi ek kullanımına dayalı `Çekoslovakyalılaştırılamayan` ;) diller -ki Türkçe başı çekiyor- imlâ denetimi açısından büyük sorun. `ispell` sadece kök kelimeleri içeren bir sözlük veritabanından yanlış hatırlamıyorsam `affix` denilen ek ve kural dosyalarıyla bütün türetilmiş sözcükleri de kapsayan bir sözcük uzayı üreterek işlem yapıyor. İngilizce gibi -regular ?- dillerde bunun algoritmalaştırılması kolay, Türkçe de ise `ne yapsak ta şunu CPU`nun kafasında kurallaştırsak` nevinden zorlu bir algoritmik problem var. Ben bu `ispell` mevzusunu Kemal hocaya sordum ve teknik olarak buna benzer bir açıklama yapmıştı. `aspell` getirdiği soyutlamalarla düzensiz dilleri de içerecek yönde atılmış ileri bir adım, mamaafih bu adım Türkçe`nın kıyısına zor ulaşıyor gibi görünmekte. `aspell` C++ ile yazılan ve mümkün her yerde soyutlama yapıldığını tahmin ettiğim bir `motor`a sahip. Türkçe imlâ`nın etkin denetimi için biraz da bu motora müdahale gerekiyo gibime gelmekte (aspell için Türkçe dat hazırlayan geliştirici arkadaş buralara takılsa da bizi aydınlatsa)... Neyse bu konuda çok afakî laf etmeyeyim, yeterince bilmiyorum zira. Yani dostum, bu imlâ denetimi `tırnağın varsa kaşı` türünde bir çetrefil problem. İşte bu yüzden `kaşıma` girişiminde bulunan bu arkadaşları takdir ettim.

Not. Programı hâlâ deneyemedim, denediğimde bi çift laf edecem...

dfisek
23 yıl önce

aspell'in türkçe eklentileri mevcut. gnu türkçe projesinin sayfasından indirilebiliyor diye hatırlıyorum. netekim öyleymiş.

http://gnu-tr.sourceforge.net/dosyalar/aspell-tr.tar.gz

kurulumu ile ilgili aynı sayfada sık sorulan sorular bölümünde bilgi var.

cartman
23 yıl önce

Sağolasın :)

anonim
23 yıl önce

Bir tesadüf eseri bu sayfaya bir şekilde geldim ve bu imla denetleyicileri tartışmasını gördüm. Benim açımdan daha önce geliştirdiğimiz imla denetleyicisi kodunu ve datasını Türkçe LINUX'a koymakta bir sorun yok - ancak ispell/aspell APIsina uymuyor olabilir. Eğer ilgilenmek isteyen arkadaşlar olursa benimle temasa geçsinler ben ham C kodunu verebilirim.

Kemal Oflazer
oflazer@sabanciuniv.edu

m1a2
23 yıl önce

Hocam saygılar sunarım. İlginizi esirgememişsiniz yine. Böyle bir konu üzerinde çalışmayı planlayan veya halen çalışan arkadaşlar için bundan daha güzel bir fırsat düşünemiyorum. Türkiyedeki akademik camianın açık yazılım platformuna daha aktif katılımını sağlamak açısından gösterdiğiniz bu yaklaşımın bir örnek teşkil etmesini diliyorum. Teşekkürler...

m1a2
23 yıl önce

Haber de unutmuşum. Sn. Kemal Oflazer`in çalışmaları hakkında bir fikir almak için (sadece en son) yayınlarını içeren bir link şu, homepage`i de bu. Yaaa, öyle işte, ülkemizde böyle değerler var. Enseyi karartmamak lâzım ;)

cartman
23 yıl önce

Aslında bu sistem KDE spelling sistemine katılabilir...KDEcilere bi önermek lazım :-)

Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

Bloguna Bıraktığım Konuşmayı Gördün Mü?

FZ
24 Aralık 2007, 1 dakika okuma süresi

Kötü bir hafızanız mı var? Daha demokratik bir Internet mi arzuluyorsunuz? Internet'i kendiniz mi yapmak istiyorsunuz?

İsveç'li bir start-up tarafından geliştirilen ve şu anda BETA aşamasında olan http://stix.to/ kendini bu sloganlarla tanıtıyor ve herhangi bir web sayfasına chat kutuları, sesli mesajlar yahut yazılı notlar bırakmanızı sağlıyor. Ve tabii bunları diğer kullanıcılarla da paylaşabiliyorsunuz (örnek videoyu buradan izleyebilirsiniz).

C++ : `Standard Library´nin Ötesine Geçin

FZ
7 Mayıs 2003, 1 dakika okuma süresi

C++ programlama dilinde ustalaştıktan sonra çoğu programcının yaptığı ilk iş nedir? Standart fonksiyon kitaplığının dışındaki fonksiyon kitaplıklarını öğrenmek. Elbette standart C++ fonksiyon kitaplığının içinde karakter dizisi fonksiyonları, G/Ç kanalları, `container´lar, öteleyiciler (iterators), algoritmalar, vs. mevcuttur ancak modern programlama dünyasında en çok kullanılan kavramlar standart olarak gelmez: ağ programlama, GKA (Grafik Kullanıcı Arayüzü), eşzamanlılık, vs.

C++ in a Nutshell kitabının yazarı Ray Lischner, Blitz++, MTL (Matrix Template Library), ACE (Adaptive Communication Environment), Loki ve Boost gibi kitaplıkları ele aldığı bu yazısında C++ programcısının verimliliğini artırabilecek önemli noktalara dikkat çekiyor.

Programlama Dilleri

tongucyumruk
12 Ekim 2002, 1 dakika okuma süresi

Programlama dilleri, hergün onları kullanıyoruz. Çalışmadığı zaman kötü dil oluyorlar, çalışınca biz yetenekli programcılar oluyoruz. Buna rağmen hepsi de sessiz sakin işini yapıyor. Peki ya bu kadar sessiz, sakin olmasalardı, dile gelselerdi ne olurdu diye düşünenler için Cem Yılmaz'ın deyişiyle burada düşünülmüşü var.

Neden D?

FZ
19 Ekim 2009, 1 dakika okuma süresi

C++'nın en büyük ustalarından olan Andrei Alexandrescu, şimdilerde enerjisini Walter Bright tarafından tasarlanmış olan D programlama dilini geliştirmeye harcıyor. Alexandrescu, çeşitli nedenlerle C++'ya eklenemeyen çoğu dil olanağının D'ye eklenmesine yardım ederek, bir anlamda D'yi C++'nın olmayı başaramadığı dil haline getiriyor.

Kendisine özgü heyecanlı tarzını içeren bu yazısında Alexandrescu, D dilinin neden önemli olduğunu ve belki de sizin için de uygun bir dil olabileceğini göstermeye çalışıyor.

Quantum bilgisayarlar için programlama dili...

lalapoo
6 Eylül 2001, 1 dakika okuma süresi

Bilim Teknik ya da herhangi bir bilgisayar dergisinde mutlaka quantum bilgisayarlarla ilgili bir yazı okumuş bir fikir sahibi olmuşuzdur.

Mesela bit kavramı yerine Qubitlerin kullanıldığı,şimdiki bilgisayarlardan 1,000,000,000 kez daha hızlı olacağı, çok daha az enerji harcayacağı ve bunun gibi daha birçok şey.Ama bütün bu bilgiler havada duruyor ve quantum bilgisayar kavramı bizim için soyut olmaktan öteye geçemiyor.Bu yetmezmiş gibi şu sıralarda quantum bilgisayarlar için bir de programlama dili geliştiriliyor.

Quantum Computation Language