Kılavuz: Türkçe imla denetleyicisi

0
m1a2
Haberi önce linux.org.tr`de okudum ve hemen kaynak sayfaya zıpladım. Kılavuz, Linux ortamında çalışan bir Türkçe imlâ denetleyicisi. İşte nicedir görmek istediğim türden bir proje :) Umarım sayıları artar. Haberi hiçbir test yapmadan yazıyorum (arka plânda download devam ediyor), çünkü Türkçe`nin kendine has problemleriyle uğraşmaya yönelik her teşebbüs kutsaldır ve (Sabancı üniversitesinde çalışan ?) proje geliştiricilerini de kutluyorum ;)
Yeri gelmişken bu kapsamda bir projeyi daha zikredeyim. Şu linkte `aspell` üzerinden Türkçe denetlemesi yapma yöntemini tercih etmiş olan bir başka `Türkçeleme çözümü` mevcut. (Projedeki en son aktiviteyi 2001`in 1nci ayı olarak gördüm. Şu an ne durumda onu bilemiyorum.)

P.S. Proje, imlâ denetlemesini de içeren `Computational Linguistics` alanında ülkemizin önde gelen bilimadamlarından Sn. Kemâl Oflazer`in supervisor`lığında yürütülüyor zannediyorum . (Yanlışım varsa ilgili kişiler düzeltsin ;) Hâl böyleyse bu çok güzel bir gelişme. Kemâl Bey`e 4-5 yıl önce -o zaman Bilkent`te idi sanıyorum- bu tür bir projeyi GPL olarak dağıtması konusunda bir istek mail`ı yazmış ve son derece nazik bir dille `intellectual property` gerekçeleriyle bunun mümkün olamayacağı cevabını almıştım. Hadi bakalım hayırlısı! Ben şimdi gidiim de programı deneyeyim. Acaba `spell check over TeX` yapabiliyor mu? Meraklandım...

Görüşler

0
cartman
Acaba ispell ya da aspell'e entegre edilebilir mi?

Çok manyak olurdu walla ya :)
0
m1a2
`kilavuz`un entegrasyonu anlamında bunun mümkün olduğunu sanmıyorum. (`ispell` için kesin olarak imkânsız olduğunu söyleyebilirim, `aspell` için de büyük bir olasılıkla öyle.) Mesele şu: ispell tarzı `her derde deva` imlâ denetleyiciler aslında `ingilizce-almanca vb. türü `dertlere deva`. (Burada teknik olarak falanca dil aileleri denilebilirdi fakat terimleri hatırlayamadım.) Türkçe gibi ek kullanımına dayalı `Çekoslovakyalılaştırılamayan` ;) diller -ki Türkçe başı çekiyor- imlâ denetimi açısından büyük sorun. `ispell` sadece kök kelimeleri içeren bir sözlük veritabanından yanlış hatırlamıyorsam `affix` denilen ek ve kural dosyalarıyla bütün türetilmiş sözcükleri de kapsayan bir sözcük uzayı üreterek işlem yapıyor. İngilizce gibi -regular ?- dillerde bunun algoritmalaştırılması kolay, Türkçe de ise `ne yapsak ta şunu CPU`nun kafasında kurallaştırsak` nevinden zorlu bir algoritmik problem var. Ben bu `ispell` mevzusunu Kemal hocaya sordum ve teknik olarak buna benzer bir açıklama yapmıştı. `aspell` getirdiği soyutlamalarla düzensiz dilleri de içerecek yönde atılmış ileri bir adım, mamaafih bu adım Türkçe`nın kıyısına zor ulaşıyor gibi görünmekte. `aspell` C++ ile yazılan ve mümkün her yerde soyutlama yapıldığını tahmin ettiğim bir `motor`a sahip. Türkçe imlâ`nın etkin denetimi için biraz da bu motora müdahale gerekiyo gibime gelmekte (aspell için Türkçe dat hazırlayan geliştirici arkadaş buralara takılsa da bizi aydınlatsa)... Neyse bu konuda çok afakî laf etmeyeyim, yeterince bilmiyorum zira. Yani dostum, bu imlâ denetimi `tırnağın varsa kaşı` türünde bir çetrefil problem. İşte bu yüzden `kaşıma` girişiminde bulunan bu arkadaşları takdir ettim.

Not. Programı hâlâ deneyemedim, denediğimde bi çift laf edecem...
0
dfisek
aspell'in türkçe eklentileri mevcut. gnu türkçe projesinin sayfasından indirilebiliyor diye hatırlıyorum. netekim öyleymiş.

http://gnu-tr.sourceforge.net/dosyalar/aspell-tr.tar.gz

kurulumu ile ilgili aynı sayfada sık sorulan sorular bölümünde bilgi var.
0
cartman
Sağolasın :)
0
anonim
Bir tesadüf eseri bu sayfaya bir şekilde geldim ve bu imla denetleyicileri tartışmasını gördüm. Benim açımdan daha önce geliştirdiğimiz imla denetleyicisi kodunu ve datasını Türkçe LINUX'a koymakta bir sorun yok - ancak ispell/aspell APIsina uymuyor olabilir. Eğer ilgilenmek isteyen arkadaşlar olursa benimle temasa geçsinler ben ham C kodunu verebilirim.

Kemal Oflazer
oflazer@sabanciuniv.edu
0
m1a2
Hocam saygılar sunarım. İlginizi esirgememişsiniz yine. Böyle bir konu üzerinde çalışmayı planlayan veya halen çalışan arkadaşlar için bundan daha güzel bir fırsat düşünemiyorum. Türkiyedeki akademik camianın açık yazılım platformuna daha aktif katılımını sağlamak açısından gösterdiğiniz bu yaklaşımın bir örnek teşkil etmesini diliyorum. Teşekkürler...
0
m1a2
Haber de unutmuşum. Sn. Kemal Oflazer`in çalışmaları hakkında bir fikir almak için (sadece en son) yayınlarını içeren bir link şu, homepage`i de bu. Yaaa, öyle işte, ülkemizde böyle değerler var. Enseyi karartmamak lâzım ;)
0
cartman
Aslında bu sistem KDE spelling sistemine katılabilir...KDEcilere bi önermek lazım :-)
Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

Programlamanın Tao´su 1. ve 2. Kitap

FZ

1. Kitap - Sessiz Boşluk

Ve şöyle dedi usta programcı: "Sadece TCP/IP kullanarak uzaktaki makinanın işletim sistemini anlayabildiğinde tapınaktan ayrılmanın zamanı gelmiş demektir."

Bağış Toplamanın Yeni Yolu: Fundable

arikan

Fundable bir grup insanın paralarını bir araya koyarak bir projeyi desteklemesini veya daha hesaplı ortak birşey satın almasini sağlayan bir web hizmeti. Örneğin açık kaynaklı bir yazılım geliştirmek için, veya bir sanat etkinliği duzenlemek için burada para toplanabiliyor. Belirlenen zaman aralığında belirlenen miktarda para toplanabilirse kampanya başarıya ulaşmış sayılıyor, eğer yeteri kadar para toplanamazsa toplanan paralar sahiplerine geri veriliyor. En son açık kaynaklı Internet text editoru FCKEditor için başlatılan kampanyada 6 kisinin katkısıyla $600 toplandı. Henüz yeni olan sistem online ilişkilerin mikro boyutta ekonomiye bulaşmasına güzel bir örnek.

Quantum bilgisayarlar için programlama dili...

lalapoo

Bilim Teknik ya da herhangi bir bilgisayar dergisinde mutlaka quantum bilgisayarlarla ilgili bir yazı okumuş bir fikir sahibi olmuşuzdur.

Mesela bit kavramı yerine Qubitlerin kullanıldığı,şimdiki bilgisayarlardan 1,000,000,000 kez daha hızlı olacağı, çok daha az enerji harcayacağı ve bunun gibi daha birçok şey.Ama bütün bu bilgiler havada duruyor ve quantum bilgisayar kavramı bizim için soyut olmaktan öteye geçemiyor.Bu yetmezmiş gibi şu sıralarda quantum bilgisayarlar için bir de programlama dili geliştiriliyor.

Quantum Computation Language

Bilgisayar Sektöründe Yazılım Seferberliği

Nightwalker

2000 Yılında Kurulan Türkiye Bilgisayar Mühendisleri ve Programcıları Derneği, (TBMPO), bilgisayar sektörünün gelişmesine katkıda bulunmak adına çeşitli eğitim faaliyetleri organize etmektedir. Bu çalışmaların en başında KOSGEB' le oluşturulan stratejik bir ortaklığın sonucu olarak başlatılan YAZILIM SEFERBERLİĞİ dir. Müracaat eden firmalar şu an KOSGEB'in 38 tane teşvik ve hibe imkanlarından yararlanma fırsatı bulacaklardır.

Böyle bir sunum izlemediniz: gapminder ve dünyanın gidişatı

FZ

Bir sunum bu kadar mı çarpıcı olur, bunca bilgi bu kadar mı net, güzel ve etkili şekilde iki boyutlu ekrana sığdırılır. Görsellik ve animasyon bu kadar mı güzel kullanılır. İstatistik ve geleceğe yönelik bakış açısı bu kadar mı eğlenceli ortaya konur!