Muhakeme Yürütme ve Karar Vermede Buluşsal Yöntemler

Seminer özeti: Klasik rasyonalizm öğretilerini temel alan araştırmalar, insanların zihinsel süreçlerini (muhakeme yürütme ve karar verme) çeşitli matematiksel ve istatistiki modellere dayanarak açıklamaya çalışırlar.

İnsan davranışları ve modeller arasındaki uyuşmazlıkların ise ya modellerin yetersizliği ya da birtakım bilişsel önyargılar sonucu oluştuğu düşünülür. Klasik rasyonel normların altında yatan varsayım, insanın belirli bir durum karşısında doğru karar verebilmesi için, elindeki bütün bilgileri göz önüne alması ve bunları bir şekilde birleştirerek işlemesi gerekliliğidir. Oysa insanların karar verme sürecinde bu kadar detaylı analizler yaptıkları ve insan beyninin kısa sürede bu kadar yüksek miktarda hesaplamalar yapabileceği oldukça şüphelidir.

Bu konuşmada, klasik yaklaşımlardan radikal bir şekilde ayrılan ve zihinsel süreçlerin birtakım buluşsal yöntemler vasıtasıyla gerçeklendiğini savunan yaklaşımlar anlatılacaktır. İnsanlar, içinde bulundukları durumlara bağlı olarak farklı buluşsal yöntemler kullanmaktadırlar. Bunlardan karar verme süreci açısından temel oluşturan bir kaç tanesinin çalışma prensipleri açıklanacak ve çeşitli örneklerle gerçek hayatta da geçerli oldukları gösterilecektir.