Yeni kullanıcılar için UNIX ipuçları Bölüm 3: Süzgeçler ve düzenli ifadeler

0
tongucyumruk
IBM Türkiye ve Fazlamesai.net işbirliği ile dilimize kazandırılan yeni bir IBM developerWorks makalesi ile karşınızdayız. Diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Makalenin özgün haline bu adresten ulaşabilirsiniz.

Yeni kullanıcılar için UNIX'e ilişkin ipuçları ve incelikler, Bölüm 3: Süzgeçlere ve düzenli ifadelere giriş

grep, sed ve awk komutlarının kullanılması

Düzey: Orta

Tim McIntire (tm@timmcintire.net), Danışman, Serbest Yazar

12 Mayıs 2006

UNIX® süzgeçlerinin gücünü keşfedin. Bu eğitici yazıda, birçok UNIX yardımcı programlarında düzenli ifade sözdizimlerini içeren grep ailesiyle ilgili derinlemesine bilgi edineceksiniz. Örnekler ve açıklamalarla awk yapı tarama dilini incelerken, akım düzenleyicisiyle (sed) ilgili bilgiler de öğreneceksiniz.

Başlamadan önce

Bu eğitici yazıdan neler öğrenebileceğinizi görün ve anlatılanlardan nasıl en iyi şekilde yararlanabileceğinizi öğrenin.

Bu dizi hakkında

Dört bölümden oluşan bu eğitici yazı serisi, en temelden UNIX® konusunu ele alır. Birinci eğitici yazı, UNIX benzeri işletim sistemlerinden bir süredir uzak kalan kullanıcıların bilgilerini tazelemeleri için iyi bir fırsattı. Windows başvuruları ve karşılaştırmaları kullanıldığı için bu eğitici yazı, Windows® temelli yeni UNIX kullanıcıları için de yararlıdır. İkinci eğitici yazı, en güçlü (ve gizemli) UNIX yardımcı programlarından biri olan vi metin düzenleyicisi üzerinde odaklandı. Bu eğitici yazıda, grep , sed ve awk süzgeçlerini içeren, düzenli ifadeleri kullanan UNIX komut satırı süzgeçleriyle ilgili bilgiler anlatılacaktır.

Bu eğitici yazı hakkında

grep , sed ve awk gibi UNIX komut satırı süzgeçlerinin arkasındaki gücü ortaya çıkarmak, sağlam bir düzenli ifade gerektirir. Bu eğitici yazıda, yeni kullanıcılara bu yardımcı programların her birinin neler yapabileceği ve metni işlemek için düzenli ifadelerin nasıl kullanılacağı öğretilmektedir. Basit, eğlenceli grep örneklerinden başlayarak gerçek dünyayla ilgili sed ve awk örneklerine geçeceksiniz.

Amaçlar

Bu eğitici yazının amacı, UNIX ve Linux® kullanıcılarına, verileri hızlı ve verimli bir şekilde aramak ve değiştirmek için kullanılabilecek üç güçlü komut satırı aracını rahatça kullanabilmelerini sağlayacak bilgileri vermektir. Eğitici yazının başlangıcında, birçok UNIX yardımcı programının (ve programlama dillerinin) temel çerçevesinde kullanılan düzenli ifadeler açıklanır. Aşağıdaki bölümlerde, grep , sed ve awk ile düzenli ifadelerin kullanılmasına ilişkin örnekler verilmektedir.

Önkoşullar

Bu eğitici yazı için komut satırıyla ilgili temel bir anlayışınız olmalıdır. Bu eğitici yazının bazı bölümlerinde, stdin , stdout ve pipe komutlarıyla UNIX'te giriş ve çıkışın nasıl işlendiğine ilişkin çalışmayı anlamak da yararlı olacaktır.

Sistem gereksinimleri

Bu eğitici yazıyı tamamlamak için gereksinim duyacağınız tek şey UNIX benzeri bir işletim sistemiyle çalışan herhangi bir bilgisayarda bulunan bir kullanıcı hesabına erişim olacaktır. UNIX benzeri işletim sistemleri, IBM AIX® işletim sistemini, Linux, Berkeley Software Distribution (BSD), Mac OS® X (komut satırına erişim için Uçbirim kullanır) ve daha birçok işletim sistemini içerir.


Düzenli ifadeler

Düzenli ifade, bir karakter dizesini aramak ya da değiştirmek için tasarlanmış başka bir karakter dizesidir. İlk bakışta, bu oldukça temel bir işlev gibi görünür. Çoğu kullanıcı, hemen her metin düzenleyicisindeki ya da sözcük işleme uygulamasındaki basit arama ve değiştirme işlevleriyle çalışabilir. Bu temel arama ve değiştirme işlevselliği bir hesap makinesiyle karşılaştırılırsa, düzenli ifadeler tam donanımlı bir bilgisayarla karşılaştırılabilir. Arama ölçütleri için düzenli ifadelerin kullanılmasının gücü hafife alınmamalıdır.

Düzenli ifadeleri kullanan süzgeçler

Düzenli ifadeler, grep , sed ve awk (ve Perl'i içeren bazı programlama dilleri) gibi en güçlü UNIX tabanlı komut satırı araçlarının bazıları tarafından kullanılır. Düzenli ifadelerin nasıl kullanılacağını öğrenmek, UNIX komut satırı temel kullanıcısının gerçekten güçlü bir kullanıcıya geçişi sırasında gerçekleştirilmesi gereken bir adımdır. Düzenli ifade sözdizimlerinin birkaç farklı sürümü ve grep , sed ve awk komutlarının birden çok sürümü vardır; bu nedenle, bu eğitici yazı, her bir uygulamada oldukça standartlaşmış en yaygın yapılar üzerinde odaklanır. Sözdizimi ve komut satırı seçenekleriyle ilgili olarak sisteminizin man sayfalarına bakmayı unutmayın.

Temel noktalar

Düzenli ifadeleri kullanan UNIX uygulamalarını keşfetmeden önce temel noktaları öğrenmek önem taşır. Yalnızca bu bölümü okumanız yeterlidir. Daha sonra, grep bölümünde birkaç örnek deneyebilirsiniz.

Temel bir arama

Düzenli ifadeler, aramaya ilişkin ölçütleri gösteren özel karakterlerle birleşen olağan karakter dizelerini kullanır. En temel durumunda, hiçbir özel karakter kullanılmaz. Örneğin, arama ölçütü olarak golf terimini kullanmak istiyorsanız, aşağıdakini yazarsınız:

golf

Bu düzenli bir ifadedir! golf sözcüğünün tüm örnekleri aranır. Düzenli ifadeler büyük/küçük harfe duyarlı olduğu için bu arama tüm g olf örneklerini bulur, ancak hiçbir G olf örneğini bulmaz.

Köşeli parantezlerin kullanılması

G olf ve g olf sözcüklerinin ikisini birden aramak için köşeli parantez kullanabilir (bunlar, düzenli ifadelerde özel karakterlerdir) ve aranacak tek tek karakterler dizesini listeleyebilirsiniz. Bu, bir arama içinde arama yapmaya benzer (düzenli ifadelerin arkasında yatan sihir de budur).

[Gg]olf

Aynı kavram diğer karakter listeleri için de geçerlidir -- yalnızca büyük/küçük harf ayrımı için kullanılmaz. Örneğin, golf ve sizin oluşturduğunuz yeni gelf sporunu aramak isteyebilirsiniz:

g[oe]lf

Nokta

Şimdi, aramak istediğiniz üçüncü bir spor - gilf - olduğunu düşünün. Şimdiye kadar öğrendiklerinizin kullanıldığı bir yöntem, arama ölçütlerinizde o , e ve i harflerinin kullanılmasıdır. Ama aramanız büyüdükçe, g ile başlayan ve arada bir karakter olduğu halde lf ile biten her şeyi aramak isteyebilirsiniz. Bunu yapmak için başka bir özel karakter olan noktayı (.) kullanın.

g.lf

Bu, arada bir karakterin bulunduğu g ile başlayan ve lf ile biten tüm dizeleri bulur. Aramanızı, g ile başlayan ve aralarında iki karakter olduğu halde f ile biten tüm dizileri bulacak şekilde genişletmek için iki nokta kullanabilirsiniz:

g..f


Dosyaların grep ile aranması

Düzenli ifadelerin ardındaki kavrama ilişkin temel bir anlayışa sahip olduğunuza göre bunların nasıl çalıştıklarını, gerçek dünyada karşılaşacağınız örnekleri kullanarak göstermenin zamanı geldi. Denemeler yapacağınız ilk komut satırı uygulaması grep komutudur. grep , gerçekte adını g/RE/p düzenli ifadesinden alır. grep , belirli bir dizenin örneklerinin bir ya da daha çok dosyada aranması için kullanılır. Varsayılan değer olarak grep komutu, arama dizesinin içinde göründüğü her bir satırı görüntüler (arama dizesini kendi başına göstermez). Birden çok dosyada arama yapıyorsanız, grep uygulaması satırın bulunduğu dosyanın adını da gösterir.

Aşağıdaki metni içeren grep.txt adlı bir dosya oluşturun:

I like golf.
Golf is played on grass.
I created gilf.

grep için temel sözdizimi şöyledir:

grep REGULAREXPRESSION FILENAME(S)

Temel bir arama

Şimdi, düzenli ifadenin ilk örneğine, golf sözcüğünün kendisine dönün. Bu ifadeyi grep ile kullanmak için aşağıdakini yazın:

grep golf grep.txt

Bu komut, grep.txt dosyasında golf dizesinin tüm örneklerini arar ve dizeyi içeren satırları görüntüler. Çıkışınız aşağıdaki gibi olmalıdır:

I like golf.

Köşeli parantezlerin kullanılması

Daha sonra, yukarıda anlatılan özel karakterlerin bazılarıyla denemeler yapın. golf ve Golf sözcüklerini aramak istediğinizi göstermek için köşeli parantezleri (bir köşeli parantez ifadesi) kullanabilirsiniz:

grep [gG]olf grep.txt

Çıkış aşağıdaki gibidir:

I like golf.
Golf is played on grass.

Nokta

golf ve gilf dizeleri için yine köşeli parantezleri kullanabilirsiniz. Bunun yerine, g ve lf arasındaki aramak istediğiniz karakterleri göstermek için bir nokta kullanmayı deneyin:

$grep g.lf grep.txt

Çıkış aşağıdaki gibidir:

I like golf.
I created gilf.

golf, Golf ve gilf için arama yapılması

golf dizesinin tüm farklı biçimlerini bulmanın yollarını öğrendiniz, ancak aramalarınızın hiçbiri üç örneğin üçünü de döndürmedi: golf , Golf ve gilf . Üçünü birden nasıl arayabileceğinizi düşünün. Bunu yapmanın birden çok yolu vardır. Aşağıda bu konuyla ilgili birkaç örnek verilmiştir:

grep ..lf grep.txt grep [gG][oi]lf grep.txt

Her iki yöntem de üç satırın üçünü de döndürür:

I like golf.
Golf is played on grass.
I created gilf.

Tire işareti

Bunu yapmanın başka yolu olabileceğini düşünüyor musunuz? Şimdiye kadar, düzenli ifadelerde kullanılabilecek yalnızca iki özel karakteri öğrendiniz. Bu yalnızca bir başlangıç! Bazı özel karakterler, diğer özel karakterlerin içinde kullanılır. Örneğin, bir karakter takımını köşeli karakterlerin içine yerleştirdiğinizde, bir karakter aralığını aramak için tire işaretini (-) kullanabilirsiniz. Aşağıdaki satırı metin dosyanıza ekleyin:

What is g2lf?

Şimdiye kadar öğrendiklerinizle, g.lf ya da g[oi2]lf gibi bir düzenli ifade kullanırsanız, bu satırın arama sonuçlarında görüntüleneceğini biliyorsunuz. Bir konumdaki herhangi bir karakter için noktanın kullanılması tüm sonuçları verir; [oi2] seçeneğinin kullanılması yalnızca, bu konumda o i ya da 2 olan örneklerin gösterilmesini sağlar. Birkaç karakterden daha fazlasını içeren, ancak her karakteri içermeyen, tire işaretinin kullanıldığı üçüncü bir yöntem uygulayabilirsiniz:

grep g[a-z]lf

Bu yöntem aşağıdaki sonuçları görüntüler:

I like golf.
I created gilf.

Sonuçtan da görebileceğiniz gibi bu yöntem, a ve z arasındaki karakterleri (alfabetik sırayla) arar. Bu, g ve lf arasındaki sayı ya da simgeleri içeren, gerçekte sözcük olmayan ve büyük olasılıkla istediğiniz arama ölçütünüzün bir parçası olmayan dizileri dışlar.

Köşeli parantezlerin içindeki tire işareti

Köşeli parantezler içine başka karakter takımları ekleyerek birden çok karakter dizilerini arayabilirsiniz. Örneğin, a-z ve A-Z örneklerini aramak için aşağıdaki aramayı kullanın:

grep g[a-zA-Z]lf

Şapka işareti

Karakter dizilerinizin listesi uzadıkça, bulmak istediğiniz karakterleri belirtmek yerine belirli karakterlerden kaçınmayı daha kolay bulabilirsiniz. Bunu, arama dizinizden önce (köşeli parantezlerin içinde) şapka işaretini (^) kullanarak gerçekleştirebilirsiniz. Anlatması biraz uzun olsa da aşağıdaki örneklerde bu işaretin kullanımını kolay bir şekilde anlayacaksınız. Aramanızı sayısal değerler dışındaki tüm karakterleri içerecek şekilde, grep komutunu kullanarak değiştirin:

grep g[^0-9]lf

Bu arama, tüm alfabetik karakterlerin bulunduğu önceki aramalara benzerdir, ancak bu aramada diyez işareti ( # ) ve dolar işareti ( $) gibi alfabede olmayan ve dışladığınız sayı dizisinde bulunmayan karakterler de döner.

Yıldız işareti

Deneme yapacağınız sonraki özel karakter, birkaç yineleme işleçlerinden biri olan yıldız (*) işaretidir. Çoğu insan, dosya adları için arama ölçütü olarak komut satırında yıldız işaretini (genel arama karakteri) kullanmıştır, ancak yıldız işaretinin düzenli ifadelerde kullanımı biraz daha farklıdır. Yıldız işareti, arama öğesinin (önceki karakter ya da köşeli parantez ifadesi) hiç geçmeyebileceğini, bir ya da birden çok kez geçebileceğini gösterir. Bunu denemek için üzerinde çalışmakta olduğunuz grep.txt dosyasına aşağıdaki satırları ekleyin:

This time the o is missing in glf.
Some people might say goolf.
But they would not say goilf.

Tüm dosya aşağıdaki gibi görünür:

I like golf.
Golf is played on grass.
I created gilf.
What is g2lf?
This time the o is missing in glf.
Some people might say goolf.
But they would not say goilf.

golf sözcüğündeki o karakterinden sonra yıldız işaretini kullanmayı deneyin:

grep go*lf grep.txt

Aramanız, golf , glf ve goolf sözcüklerinin bulunduğu satırları verir:

I like golf.
This time the o is missing in glf.
Some people might say goolf.

Soru işareti

Diğer bir yineleme işleci soru işaretidir (?). Soru işaretinin işlevi, arama öğesinin hiç geçmemesi ya da bir kez geçmesi dışında yıldız işaretine benzer. Birden çok örnek eşlenmez. Az önce gerçekleştirdiğiniz aramayı yıldız yerine soru işareti kullanarak deneyin:

grep go?lf grep.txt

Görebileceğiniz gibi eşleşen sonuç olarak golf ve glf döndürüldü; ancak, soru işaretinden önce gelen o arama öğesinin birden çok örneği olduğu için goolf sözcüğü döndürülmedi:

I like golf.
This time the o is missing in glf.

Artı işareti

Genel yineleme işleçlerinin sonuncusu artı (+) işaretidir. Artı işareti, bir arama öğesi bir ya da daha çok kez geçtiğinde arama öğesini bulur. Yıldız işaretinden farklı olarak, eşleşme olması için öğenin en az bir kez geçmesi gerekir. Aşağıdaki örneği deneyin:

grep go+lf grep.txt

Bu kez arama golf ve goolf sonuçlarını döndürür; ancak, hiç o bulunmadığı için glf döndürülmez:

I like golf.
Some people might say goolf.

Satır başı ve satır sonu tutturucuları

sed konusuna devam etmeden önce öğrenmeniz gereken son özel karakterler, şapka işaretiyle kullanılan satır başı tutturucusu (anchor) ve dolar işaretiyle kullanılan satır sonu tutturucusudur. Eğitici yazının önceki kısmında şapka işaretini bir köşeli parantez ifadesini etkisiz duruma getirmek için kullandığınızı hatırlayabilirsiniz. Şapka işareti köşeli parantezlerin dışındaysa, tamamen farklı bir işlev gerçekleştirir. Bir düzenli ifadenin başına bir şapka işaretinin konması, aramanın yalnızca satırın başında gerçekleşeceğini bildirir. Diğer bir deyişle, düzenli ifadenizdeki (şapkadan sonraki) ilk karakterin, bu satırla eşleştirmek üzere aranan yeni satırın ilk karakteriyle eşleşmesi gerekir. Benzer bir şekilde, dolar işareti düzenli ifadenin sonuna, yalnızca satırın sonuyla eşleşen sonuçların dönmesini istediğinizi belirtmek için yerleştirilir. Diğer bir deyişle, düzenli ifadenizdeki (dolar işaretinden önceki) son karakterin, bu satırla eşleştirmek üzere aranan yeni satırın son karakteriyle eşleşmesi gerekir. Bunu sınamak için aşağıdaki iki satırı grep.txt dosyasına ekleyin:

golf has been a fine example
let's talk about something besides golf

Bu sınama için golf sözcüğünde büyük harf ya da noktalama kullanmamanız gerektiğini unutmayın; çünkü bu sınamada, tutturucular kullanılarak, satırın sonunda ya da başında farklı bir şekilde çalışan aynı sözcüğe ilişkin bir arama gösterilecektir. Satır başı tutturucusunu sınamak için aşağıdakini yazın:

grep ^golf grep.txt

Çıkış aşağıdaki gibidir:

golf has been a fine example

Satır sonu tutturucusunu sınamak için aynı aramayı kullanın, ancak bu kez şapka işaretini kaldırın ve golf sözcüğünden sonra bir dolar işareti ekleyin.

grep golf$ grep.txt

Satır sonu tutturucusunu kullanan çıkış aşağıdaki gibi görünür:

let's talk about something besides golf

Özet

Komut satırında grep komutunu kullanarak düzenli ifadelerin temellerini öğrendiniz. Daha sonra, yalnızca metinde arama yapmayan, aynı zamanda metni değiştiren sed komutunu öğreneceksiniz. Öncelikle, şimdiye kadar öğrendiklerinizi kısaca özetleyelim:

. Nokta, herhangi bir tek karakter yerine geçer.
[] Köşeli parantezler, karakter dizilerini çevreler.
- Tire, bir dizi oluşturmak için karakterler arasında kullanılır ([] içinde]).
^ Şapka, bir diziyi etkisiz duruma getirmek için kullanılır ([] içinde).
* Yıldız, bir arama öğesinin sıfır, bir ya da birden çok örneklerini arar.
? Soru işareti, bir arama öğesinin sıfır ya da bir kez geçtiği örnekleri arar.
+ Artı işareti, bir arama öğesinin bir ya da birçok kez geçtiği örnekleri arar.
$ Dolar işareti, satır sonunu arar.
^ Şapka, satır başını arar.
\ Özel bir karakterden önce gelen sola eğik çizgi, bunu düz bir karakter yapa (Sonraki bölüme bakın.).


Dosyaların sed ile düzenlenmesi

sed, akım düzenleyicisi (stream editor) sözcüklerinin kısaltmasıdır. Metin düzenleyicisinin geleneksel, modern tanımı metin dosyası oluşturmak ve düzenlemek için kullanılabilecek etkileşimli uygulamadır. sed de bir metin düzenleyicisidir, ancak etkileşimli bir yardımcı program yerine, bir komut satırı yardımcı programıdır ve bu özelliği onu, toplu düzenleme için oldukça güçlü bir araç yapar. sed, geniş metin dosyası takımlarını süzen UNIX kabuk komut dosyalarında yaygın bir şekilde kullanılır. Eğitici yazının ilk bölümünde, golf sözcüğünün bulunduğu küçük bir sınama dosyası kullandınız. sed düzenleyicisinin gelişmiş yeteneklerini göstermek için, geliştiricinin toplu işlemde değiştirmek isteyebileceği küçük kod bilgilerini kullanacaksınız.

Aşağıdaki metni sed.txt adlı bir dosyaya kopyalayıp yapıştırın:

system "echo 'project:$project' >> logfile";
system "echo 'version:$version' >> logfile";
system "echo 'optionalid:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'nodes:$nodes' >> logfile";
system "echo 'threads:$threads' >> logfile";

Sağa eğik çizgi

grep komutuyla kullanmak üzere anlatılan tüm özel karakterler sed ile de çalışır. Ancak, sed olanağını kullanmak için ek sözdizimleri öğrenmeniz gerekir. sed içindeki temel ifade, birbirinden sağa eğik çizgilerle (/) ayrılan dört bölümden oluşur. Bu, temel sed komutlarına ilişkin genel bir sözdizimidir:

sed s/REGULAREXPRESSION/REPLACEMENTSTRING/flags INPUT_FILE

s -- Ara ve değiştir

s, bir ara ve değiştir komutu yürütmek istediğinizi gösterir. Sağa eğik çizgiler, sed içindeki düzenli ifadeleri birbirine bağlamak için kullanılır. Örneğin, logfile sözcüğünü logfile.txt olarak değiştirmek istiyorsanız, aşağıdaki komutu çalıştırmanız gerekir:

sed s/logfile/logfile.txt/ sed.txt

Çıkış aşağıdaki gibidir:

system "echo 'project:$project' >> logfile.txt";
system "echo 'version:$version' >> logfile.txt";
system "echo 'optionalid:$optionalid' >> logfile.txt";
system "echo 'nodes:$nodes' >> logfile.txt";
system "echo 'threads:$threads' >> logfile.txt";

Bu durumda dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta, sed programının sed.txt dosyasının içeriğini gerçekte değiştirmeyeceğidir. Bunun yerine, çıkışı standart çıkışa gönderir. Bu örneklerde, işlemlerinizin sonuçlarını hemen görebilmeniz için çıkışı standart çıkışa gönderirsiniz.

Sonra başvurularda çıkış yakalanabilir ve yeni bir dosyaya gönderilebilir. Örneğin, çıkışı sed_new.txt dosyasına göndermek için bu komutu çalıştırın:

sed s/logfile/logfile.txt/ sed.txt > sed_new.txt

Sola eğik çizgi

Eğik çizgileri öğrenirken, öğrenilmesi gereken başka bir çok önemli özel karakter daha vardır. Ardından gelen karakter düzenli ifade yorumlamasından kaçırdığı için sola eğik çizgiye (\) kaçış karakteri denir. Daha basit anlatırsak, bir özel karakterin önüne sola eğik çizgi koyarsanız, karakter bir komut öğesi yerine düz bir öğe olarak değerlendirilir. Birçok dosyada, özellikle kod yazarken bu önemli bir şey olduğundan düzenli ifadeleri yürütmek için kullanılanlarla aynı karakterlerin kullanımında büyük yarar sağlar. sed.txt dosyanızda, dolar işaretinin kullanıldığı fark edersiniz. $project sözcüğünü değiştirmek isterken, project sözcüğünün kalmasını istiyorsanız, ara ve değiştir komutunuzda kaçış karakteri kullanmanız gerekir:

sed s/\$project/\$project_name/ sed.txt

Çıkıştan $project sözcüğünün değiştirildiğini, ancak project sözcüğünün aynı kaldığını görebilirsiniz.

system "echo 'project:$project_name' >> logfile";
system "echo 'version:$version' >> logfile";
system "echo 'optionalid:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'nodes:$nodes' >> logfile";
system "echo 'threads:$threads' >> logfile";

Bir öğenin birden çok örneğinin değiştirilmesi

Bu, sed içindeki başka bir önemli özelliği ortaya çıkarır. project sözcüğünün iki örneğini de değiştirmek isterseniz ne olacak? Şimdiye kadar öğrendiklerinizle, en mantıklı yanıt düzenli ifadenizde project sözcüğünü kullanmanız olacaktır, ki bu çok da doğru değildir. Devam edin ve bu yöntemi deneyin; böylece, işlemi gözünüzde canlandırabilir ve açıklayabilirim:

sed s/project/project_name/ sed.txt

Çıkıştan project sözcüğünün ilk örneğinin project_name olarak değiştirildiğini görebilirsiniz:

system "echo 'project_name:$project' >> logfile";
system "echo 'version:$version' >> logfile";
system "echo 'optionalid:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'nodes:$nodes' >> logfile";
system "echo 'threads:$threads' >> logfile";

Ancak, ikinci örnek kesinlikle düzenli ifadenizle eşleşmesine rağmen değiştirilmez. Birinci örnekten de bildiğiniz gibi sed, birinci eşleşme yerine tüm logfile örneklerini değiştirdiği için girişindeki diziyle eşleşen her diziyi değiştiriyormuş gibi görünür.

Buradaki farklılık logfile örneklerinin ayrı bir satırda bulunurken, project örneklerinin aynı satırda bulunmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum neden bir fark yaratıyor? sed, bir satır düzenleyicisi olarak kullanılır. Satırların her biri, her defasında bir tane olacak şekilde belleğe yerleştirilir ve tek bir birim olarak çalıştırılır. sed uygulamasını çalıştırırken bunu aklınızdan çıkarmayın; çünkü, tüm komut satırı seçenekleri bu tasarım felsefesiyle çerçevelenir (sed uygulamalarının çoğunda sistem belleğiyle ilgili dosya büyüklüğü sınırlaması olmamasını sağlar). Varsayılan değer olarak her bir satır, sed komutunun yeni bir yürütmesi olarak işlenir. Birinci örnekte bu şekilde görünmese de her bir sed komutu, eşleşen dizinin yalnızca birinci örneğini değiştirir. Ancak, siz bunu bir g işaretiyle kolayca değiştirebilirsiniz.

g işareti

Aynı sed komutunu, bu kez sonunda g işaretiyle yürütün:

sed s/project/project_name/g sed.txt

Bu kez, birinci satırdaki project sözcüğünün iki örneği de project_name olarak değiştirilir:

system "echo 'project_name:$project_name' >> logfile";
system "echo 'version:$version' >> logfile";
system "echo 'optionalid:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'nodes:$nodes' >> logfile";
system "echo 'threads:$threads' >> logfile";

g harfi, global (genel) sözcüğünün kısaltmasıdır.

Ön aramanın çalıştırılması

sed komutunun başka bir güçlü özelliği de komutunuzu yürütmek istediğiniz satırda olup olmadığını görmek için arama ve değiştirme işleminden önce bir ön arama çalıştırmanızı sağlar. Bu, sed içinde bir grep komutu çalıştırmaya benzer. Örneğinizde, node değişkenine ilişkin günlük dosyasını diğer tüm çıkışla birlikte gruplamak yerine değiştirmek isteyebilirsiniz. Bunu yapmak için logfile dizisini logfile_nodes ile değiştirmek, ancak bunu, yalnızca düğümlerle ilgili satırda gerçekleştirmek istersiniz. Bu komut da bunu yapar:

sed /nodes/s/logfile/logfile_nodes/ sed.txt

Çıkış şöyledir:

system "echo 'project:$project' >> logfile";
system "echo 'version:$version' >> logfile";
system "echo 'optionalid:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'nodes:$nodes' >> logfile_nodes";
system "echo 'threads:$threads' >> logfile";

İki nokta üst üste karakteriyle biten her dizenin değiştirilmesi

Şimdi, grep komutunu kullanırken düzenli ifadelerle ilgili öğrendiklerinizin bazılarını sed komutunda kullanmayı deneyin. sed içinde aşağıdaki düzenli ifadeyi kullanarak iki nokta üst üste karakteriyle biten her dizeyi değiştirebilirsiniz:

sed s/[a-z]*:/value:/g sed.txt

Çıkış aşağıdaki gibidir:

system "echo 'value:$project' >> logfile";
system "echo 'value:$version' >> logfile";
system "echo 'value:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'value:$nodes' >> logfile";
system "echo 'value:$threads' >> logfile";

Bu oldukça iyiydi, ama çok da mantıklı değildi. Çok mantıklı olmamasının nedeni, hangi değişkenin hangisi olduğunu bilmeye imkan olmadan tüm değişkenlerinizin önünde value sözcüğünün bulunmasıydı. Ancak, sed komutunun başka bir özelliğini kullanarak bunu bir "gerçek dünya" örneğine dönüştürebilirsiniz.

Ve işareti

Ve işareti (&) düzenli ifadenizle eşleşen dizeyi gösterir. Diğer bir deyişle, [a-z]*: değerinin belirli bir satırdaki project: sözcüğü olduğu ortaya çıkarsa, bu değerin yerini ve işareti alır. Bu oldukça yararlı olabilir. Aşağıdaki örneğe bir bakın:

sed s/[a-z]*:/new_\&/g sed.txt

Bu kez, eşleşen dizelerin her birini değiştirdiniz, ancak her bir değişkenle ilişkilendirilen tanıtıcıyı korudunuz:

system "echo 'new_project:$project' >> logfile";
system "echo 'new_version:$version' >> logfile";
system "echo 'new_optionalid:$optionalid' >> logfile";
system "echo 'new_nodes:$nodes' >> logfile";
system "echo 'new_threads:$threads' >> logfile";

Birden çok komut dizisinin yürütülmesi

sed komutuyla bir defada birden çok şey de gerçekleştirebilirsiniz. Bir defada birden çok komut dizisini yürütmek için her bir ifadeden önce -e işaretini kullanmanız gerekir. Varsayılan değer olarak sed, birinci bağımsız değişkeni ifade olarak yorumlar, ancak birden çok komutu çalıştırırken daha açık olmanız ve -e işaretini kullanmanız gerekir. Örneğin:

sed -e s/[a-z]*:/value:/g -e s/logfile/name/g sed.txt

Bu durumda sed komutunun uygun yerlere value: ve name sözcüklerini yerleştirdiğini görebilirsiniz:

system "echo 'value:$project' >> name";
system "echo 'value:$version' >> name";
system "echo 'value:$optionalid' >> name";
system "echo 'value:$nodes' >> name";
system "echo 'value:$threads' >> name";

sed komutunun, büyük ölçekli toplu işlemlerde dosya düzenlemek için çok güçlü bir araç olabileceğini görmeye başlamışsınızdır. Önceki örnekte, grep komutunda olduğu gibi tek bir dosyada çalıştınız. Bu yardımcı programların gücünün bir kısmının, bu uygulamaların birden çok dosyada çalışabilmelerinden geldiğini unutmayın. Bunu, bu eğitici yazıda kullanmakta olduğunuz tek dosya yerine genel arama karakterleri ya da dosya listeleri kullanarak gerçekleştirebilirsiniz.


Komut satırında awk komutunun kullanılması

Bu eğitici yazı, düzenli ifadelerin temel açıklamasıyla başladı ve ardından grep ve sed komutları tanıtıldı. grep, güçlü bir arama, sed de daha güçlü bir arama ve değiştirme yardımcı programıdır. Sonraki adımda, tam donanımlı komut satırı programlama dilindeki düzenli ifadeleri kullanan awk gelir. sed gibi awk da komut satırında kullanılır ve satır temelli girişi alır. awk, her defasında bir satırlık girişi yorumlar, ancak sed komutundan farklı olarak, satırdaki her bir giriş parçasını iç koda ilişkin giriş ve çıkış olarak kullanabileceğiniz değişkenler biçiminde işler.

AWK (büyük harfle), komut dosyaları yazmak için kullanabileceğiniz tam donanımlı bir programlama dilidir (yalnızca komut satırında kullanılmaz), ancak bu eğitici yazı, AWK komutlarını hızla yorumlayan komut satırı yardımcı programı olan awk üzerinde odaklanmaktadır.

Bu arada, bu yazıyı okuyan ve şimdiye kadar öğrendiklerinizin gerçek dünyadaki yararlarını düşünenler varsa, birkaç iyi awk örneği bulmak için bazı eski kodlarda grep ile arama yaptım:

grep awk */*.pl

Sistem yöneticilerinin ve programcılarının çoğu, günlük kullanımda bu araçlardan yararlanırlar. Elde ettiğim çıkıştan birkaç örnek satırı aşağıda görebilirsiniz:

Edaemon/m_checkcurrentdisk.pl:$freespace = `awk '(NR==1) {print \$4 / 1024 / 1024}' grep.tmp`;
Edaemon/m_getdatetime.pl:$month = `awk '(NR==1) {print \$2}' datetime.txt`;
Odaemon/odaemon.beowulf.dvd.pl:$filesize = `awk '(NR==1) {print \$1}' temp.txt`;

Bunlar, awk komutunun çok temel kullanımını göstermesi açısından iyi örneklerdir. İlk denemenizi kolaylaştıralım. awk sınamalarınız için boş bir dizinde aşağıdaki dosyaları oluşturun (her bir dosyanın içeriği ilgisizdir ve boş olabilirler):

Screenshot_1.jpg
Screenshot_2.jpg
Screenshot_3.jpg
awk.txt
regular.txt
sed.txt

ls çıkışının awk girişi için kullanılması

Varsayılan değer olarak awk komutu, giriş dosyasındaki her bir satırı okur ve içeriği, boşluklarla belirlenen değişkenlere ayırır. Çok basit bir örnekte, ls çıkışını, awk girişi olarak kullanabilir ve sonuçları yazdırabilirsiniz. Bu örnekte, çıkışı awk komutuna göndermek için çubuk karakteri (|) bulunan ls komutu kullanılır:

ls | awk ' { print $1 } '

Daha sonra, awk her bir satırın ilk öğesini (bu durumda, her bir satırdaki tek öğeyi) yazdırır:

Screenshot_1.jpg
Screenshot_2.jpg
Screenshot_3.jpg
awk.txt
regular.txt
sed.txt

awk için çok sütunlu bir giriş oluşturmak amacıyla ls -l komutunun kullanılması

Bu oldukça basit bir işlemdi. Sonraki örnekte, awk için çok sütunlu bir giriş oluşturmak amacıyla ls -l komutunu kullanın:

ls -l

ls uygulamaları sistemden sisteme biraz farklılık gösterir, ancak aşağıda örnek bir çıkış görebilirsiniz:

total 432
-rw-rw-rw- 1 guest guest 169074 Oct 15 14:51 Screenshot_1.jpg
-rw-rw-rw- 1 guest guest 23956 Oct 15 20:56 Screenshot_2.jpg
-rw-rw-rw- 1 guest guest 12066 Oct 15 20:57 Screenshot_3.jpg
-rw-r--r-- 1 tuser tuser 227 Oct 15 20:16 awk.txt
-rw-r--r-- 1 tuser tuser 233 Oct 15 19:35 regular.txt
-rw-r--r-- 1 tuser tuser 227 Oct 15 23:16 sed.txt

Dosya sahibinin her satırın üçüncü öğesi ve dosya adının her satırın dokuzuncu öğesi olduğuna dikkat edin (öğeler awk içinde varsayılan değer olarak boşluklarla ayrılırlar). Her bir satırın üçüncü ve dokuzuncu öğelerini yazdırarak bu listeden dosya sahibini ve dosya adını çıkarmak için awk komutunu kullanabilirsiniz. Bu işlem aşağıda gösterilmiştir:

ls -l | awk ' { print $3 " " $9 } '

awk içindeki print komutunda iki tırnak işaretinin ve bir boşluğun olduğunu fark etmişsinizdir. Bunlar, çıkışınızdaki dosya sahibi ile dosya adı arasında bir boşluk yazdırmanız içindir:

guest Screenshot_1.jpg
guest Screenshot_2.jpg
guest Screenshot_3.jpg
tuser awk.txt
tuser regular.txt
tuser sed.txt

awk yazdırma deyiminde bulunan değişkenler arasındaki tırnakların içine metin yerleştirebilirsiniz.

Satırları belirtmek için düzenli ifadelerin kullanılması

awk komutunun kullanılmasına ilişkin temel bilgileri öğrendiğiniz, ancak bu eğitici yazı düzenli ifadelerle ilgili değil miydi? awk komutunda, düzenli ifadeler yoğun bir şekilde kullanılır. En yaygın örneklerden biri, awk komutunun ardından üzerinde çalışmak istediğiniz satırları belirten düzenli bir ifadenin kullanılmasıdır. sed komutunda olduğu gibi awk komutundaki düzenli ifadelerin önünde ve arkasında da sağa eğik çizgiler bulunur. Örneğin, yalnızca tuser kullanıcısının sahip olduğu dosyalarda çalışmak isterseniz aşağıdaki komutu kullanabilirsiniz:

ls -l | awk ' /tuser/ { print $3 " " $9 } '

Komut aşağıdaki çıkışı oluşturur:

tuser awk.txt
tuser regular.txt
tuser sed.txt

Dosya uzantılarının değiştirilmesi

Başka bir örnekte, resim dosyalarına dokunmadan metin dosyalarınızın her birindeki dosya uzantılarını değiştirmek isteyebilirsiniz. Bunu yapmak için giriş değişkenlerinizi boşluk yerine bir noktayla ayırmak isteyebilir ve daha sonra, yalnızca metin dosyalarında arama yapmak istediğinizi gösteren bir düzenli ifade kullanabilirsiniz. Değişkenleri noktaya dayalı bir şekilde ayırmak için -F işaretinin ardından tırnak içinde kullanmak istediğiniz karakteri yazın. awk çıkışı çubukla bir kabukta belirtilen (awk tarafından oluşturulan komutları yürütür) aşağıdaki örneği deneyin:

s | awk -F"." ' /txt/ { print "mv " $1 "." $2 " " $1 ".doc" } ' | bash

Sonraki ls -l komutu yeni dosya adlarını gösterir:

-rw-rw-rw- 1 guest guest 169074 Oct 15 14:51 Screenshot_1.jpg
-rw-rw-rw- 1 guest guest  23956 Oct 15 20:56 Screenshot_2.jpg
-rw-rw-rw- 1 guest guest  12066 Oct 15 20:57 Screenshot_3.jpg
-rw-r--r-- 1 tuser tuser    227 Oct 15 20:16 awk.doc
-rw-r--r-- 1 tuser tuser    233 Oct 15 19:35 regular.doc
-rw-r--r-- 1 tuser tuser    227 Oct 15 23:16 sed.doc

Unutmayın, bunlar awk komutuyla çalışmaya başlamak için gereken temel bilgilerdir, ancak AWK, bu eğitici yazıda gösterilenden çok daha fazla malzemeyi kullanabilen tam donanımlı bir programlama dilidir. awk man sayfasına bakın. Daha çok bilgi almak için iyi bir kitaba bakmanız yararlı olabilir.


Özet

Bu eğitici yazıdaki örnekler, düzenli ifadelerin kullanıldığı UNIX süzgeçlerini ve komut satırında nasıl kullanılabildiklerini temel olarak anlamanız için yeterlidir. Kullanılan üç yardımcı program (grep , sed ve awk), bu eğitici yazıda anlatılan başlangıç derslerindekinden çok daha ileri çeşitli yerleşik seçeneklere ve özelliklere sahiptir. Yalnızca sed ve awk üzerine yazılmış kitaplar vardır. Güçlü özellikleriyle ilgili bilgi almak için grep komutundaki man sayfasına bakın.

Düzenli ifadelerin temelleri konusunda uzmanlaştığınızı düşünüyor ve sonraki adıma geçmek istiyorsanız, Perl, düzenli ifadeleri tam anlamıyla kullanan başka bir harika dildir. Perl ustaları, bu dile yabancı kullanıcıların anlamsız karakter dizeleri olarak gördükleri jilet inceliğinde, etkili kod satırları yazabilirler.

Bu dizinin tüm eğitici yazılarını izlediyseniz, komut satırında temel dosya kullanımıyla, vi metin düzenleyicisinin ve komut satırı süzgeçlerinin nasıl kullanılacağıyla ilgili bilgileri öğrenmişsinizdir.

Bu dizinin sonraki eğitici yazısını bekleyin. O yazıda kabukla ilgili incelikler ve ipuçları ele alınacaktır. Bu arada, bu eğitici yazıda yer alan düzenli ifadelerle ve yardımcı programlarla ilgili öğrenebildiğiniz kadar bilgi öğrenin. Bunlar, uzun ve karmaşık görevleri, övünebileceğiniz kısa, etkileyici çözümlere dönüştürür!







Kaynaklar

Bilgi Edinme

Ürün ve teknoloji edinme
  • IBM deneme yazılımı: developerWorks'deki yazılımı doğrudan yükleyerek bir sonraki geliştirme projenizi oluşturun.


Tartışma

Yazar hakkında

Tim McIntire

Tim McIntire, HPCC yazılımları, desteği ve danışmanlığı konularında bir pazar lideri olan Cluster Corporation'ın danışmanı ve kurucu ortaklarındandır. Zaman zaman IBM developerWorks ve Apple Developer Connection'a da katkıda bulunmaktadır. Tim McIntire'ın Scripps Institution of Oceanography's Digital Image Analysis Lab'daki bilgisayar bilimleri çalışmasını yönetirken yürüttüğü araştırması, Concurrency and Computation ve IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing gibi çeşitli dergilerde yayınlanmıştır. Ek bilgi için TimMcIntire.net adresini ziyaret edebilirsiniz.

Görüşler

0
Satanique
Ben yazarı daha çok beğendim... Çok cool bir adam.
0
Satanique
Yani adamın saç stilini beğendim aslında. (Saçı olmayanlar alınmasın...) Saç hiçbir şeydir imaj herşey. Bu sitede birilerine Hobby jöle gönderecegim.
Görüş belirtmek için giriş yapın...

İlgili Yazılar

UNIX Dilinde Konuşma, Bölüm 4: UNIX sahiplik kuralları ve izinleri

butch

IBM Türkiye ve Fazlamesai.net işbirliği ile dilimize kazandırılan yeni bir IBM developerWorks makalesi ile karşınızdayız. Diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Makalenin özgün haline bu adresten ulaşabilirsiniz.

GTK+ ile ilgili temel bilgiler, Bölüm 1: Neden GTK+ kullanılmalı?

butch

IBM Türkiye ve Fazlamesai.net işbirliği ile dilimize kazandırılan yeni bir IBM developerWorks makalesi ile karşınızdayız. Diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Makalenin özgün haline bu adresten ulaşabilirsiniz.

Sürdürmeler ve gelişmiş akış denetimi

butch

IBM Türkiye ve Fazlamesai.net işbirliği ile dilimize kazandırılan yeni bir IBM developerWorks makalesi ile karşınızdayız. Diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Makalenin özgün haline bu adresten ulaşabilirsiniz.

Ajax Konusunda Uzmanlaşma, Bölüm 2

butch

IBM Türkiye ve Fazlamesai.net işbirliği ile dilimize kazandırılan yeni bir IBM developerWorks makalesi ile karşınızdayız. Diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Makalenin özgün haline bu adresten ulaşabilirsiniz.

Ajax ve XML: Beş adet kötü Ajax kalıbı

tongucyumruk

IBM Türkiye ve Fazlamesai.net işbirliği ile dilimize kazandırılan yeni bir IBM developerWorks makalesi ile karşınızdayız. Diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Makalenin özgün haline bu adresten ulaşabilirsiniz.